زمانی که معامله ای به طور صحیح منعقد می شود، پس از انعقاد آثار خود را به جا میگذارد، فرض نمایید فروشنده ای اقدام به فروش ملک خود به خریدار می نماید، پس از اینکه مبایعه نامه تنظیم شد آثار آن که تملیک می باشد بر دو طرف قرارداد بار می شود
به اینصورت که در مثال فروش ملک، خریدار مالک ملک شده و در مقابل، خریدار متعهد می شود که ثمن قرارداد (مبلغ و یا عوض آن) را به فروشنده پرداخت نماید.
اما در این بین ممکن است فروشنده مال متعلق به دیگری را به خریدار بفروشد، با این توضیح که شخصی را در نظر بگیرید که خود را دارای اختیار از مالک قلمداد نموده و قصد فروش مال متعلق به مالک را بنماید.
به موجب قانون زمانی که شخصی از مالک ملک نیابت و نمایندگی نداشته باشد به اینصورت که اختیاری به موجب وکالتنامه یا هر سند دیگری اخذ ننموده باشد و در این بین اقدام به انتقال مال نماید آن معامله، معامله فضولی بوده و بدیهی است که آثار معامله فضولی را خواهد داشت، در این مطلب قصد داریم که به تکلیف خریدار در معامله فضولی بپردازیم
تکلیف خریدار در معامله فضولی
همانطور که توضیح داده ایم زمانی موضوع معامله فضولی مطرح می شود که شخصی بدون اینکه نمایندگی و نیابت از شخص مالک داشته باشد مال متعلق به مالک را فروش برساند.
به موجب قانون مدنی معامله فضولی یک عقد غیر نافذ می باشد با این توضیح که تا زمانی که مالک آن معامله را تنفیذ نکند آثار خود را به جا نمی گذارد
در صورتی که معامله ای که توسط فروشنده تنظیم شده است از طرف مالک تایید شود آثار معامله صحیح را از ابتدا خواهد داشت و در صورت رد معامله فضولی توسط مالک عقد باطل می باشد
حال سوالی که مطرح می شود این است که تکلیف خریدار در معامله فضولی چیست؟
برای پاسخ به این سوال ابتدا بایستی این موضوع بپردازیم که آیا در معامله واقع شده خریدار از وضعیت معامله آگاه بوده است یا خیر
بدینصورت که باید مشخص شود خریداری که اقدام به تنظیم چنین معامله ای نموده است از وضعیت فروشنده که مالک مال نیست و یا فروشنده از شخص مالک نیابت و اذن دارد اقدام به انجام چنین معامله ای نموده است آگاهی داشته است یا خیر
به موجب قانون مدنی و به استناد ماده 263 آن: هرگاه مالک معامله را اجازه نکند و مشتری هم بر فضولی بودن آن جاهل باشد حق دارد که برای ثمن و کلیه غرامات به بایع فضولی رجوع کند و در صورت عالم بودن فقط حق رجوع برای ثمن را خواهد داشت.
در خصوص مال موضوع معامله، چه خریدار آگاه به فضولی بودن معامله داشته باشد و چه جاهل به آن باشد، در هر صورت می بایست مال موضوع معامله به مالک واقعی آن مسترد شود، همچنین لازم به ذکر است که خریدار نسبت به اصل مال و منافع مدتی که مال در تصرف وی بوده در برابر مالک مسئولیت خواهد داشت
اما در خصوص اصل ثمن پرداختی معامله، تفاوتی میان خریدار جاهل و آگاه باقی نمی ماند. بنابراین در هر دو صورت خریدار می تواند برای دریافت کل ثمن به فروشنده فضول مراجعه نماید.
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
خریدار زمانی می تواند بابت غرامات و خساراتی که از معامله فضولی به وی وارد آمده است به شخص فروشنده مراجعه نماید که به وضعیت معامله فضولی جاهل باشد.
بنابراین در صورتی که ناآگاه و جاهل باشد می تواند علاوه بر اصل ثمن پرداختی بابت خسارات وارد شده به فروشنده یا شخص فضول مراجعه نموده و طرح دعوای مقتضی نماید
*در انتها پیشنهاد میکنیم مطلب غرامات ناشی از مستحق للغیر درآمدن مبیع را مطالعه نمایید*
*برای تماس با وکیل می توانید از طریق صفحه شماره وکیل تهران ارتباط حاصل نمایید*
2026-04-29
سلام وعرض ادب صبح شما بخیر من یک گرفتاری واسم پيش اومده که خیلی نگرانم کرده متأسفانه با شرکت د*** ک*** وارد معامله غیر حضوری شدم ۱۳۰ دادم بابت کانکس ۱۸متری وبدلایل شروع جنگ و دوبرابر شدن هزینه ارسال نتونستم بیارم وحالا که درخواست پولمو دادم ایشون پس نمیدن لطفا راهنماییم کنین در ضمن ایشون اول قید نکردن که انصراف یعنی دریافت پول خورد خورد اونم نصفش پیام ایشونم واستون میزارم
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، در نظر داشته باشید زمانی معامله ای واقع می شود طرفین متعهد و ملزم به آثار آن می باشند به اینصورت که شما مالک کانکس و در مقابل متعهد به پرداخت می باشید. بنابراینکه پس از عقد به صورت توافقی ظاهرا معامله اقاله و تفاسخ شده است در صورتی که ترتیبی بابت پرداخت به صورت اقساط از ناحیه فروشنده شرط نشده باشد، ایشان متعهد به پرداخت یکجای مبلغ واریز شده به شخص شما می باشد. موفق باشید
2026-04-29
باسلام و درود خدمت شما پسرم ی خونه و ماشین داشت ب اسم زنش کرد الان رفت بدون اجازه فروخته آیا پسرم میتونه ثابت کنه از پسرم هستن
وکیل محمد حاتمی فر
درود، با توجه به اینکه در این خصوص انتقال مالکیت صورت پذیرفته و پسر شما به اختیار چنین عقدی را تنظیم نموده است بنابراین ایشان مالک اموال موصوف بوده و می تواند حق مالکیت خود را اعمال نماید و آنها را به هر شخصی منتقل نماید. دعوی ابطال و ... در این خصوص غالبا با نتیجه مثبت همراه نمی باشد. البته لازم به ذکر است که در برخی موارد چنین دعوی مورد پذیرش می باشد به هر روی موضوع، قصد و انشا و سایر شرایط انعقاد معامله می بایست بررسی شود. در خدمت شما هستم
2026-04-28
سلام ملکی را خریداری کردیم ودر قولنامه ذکر شده چه فروشنده چه خریدار به تهدادت خود عمل نکنن ۵۰۰ میلیون ضرر زیان ومعامله فسخ و چک ما با یک روز تاخیر رفع سو شده وحالا ۶ ماهه فروشنده میگوید فسخ معامله و نه چک مارو داده نه مبالغ دریافتی و نه از اول قرار بوده چک ضمانت بابت تنظیم سند بیارید نیاورده
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در صورتی که اختیار فسخ در قرارداد درج شده باشد، اراده فروشنده مبنی فسخ معامله می بایست به طرقی چون ارسال اظهارنامه و ... به خریدار اعلام شود، در صورتی که از گذشت مدت اعمال فسخ و یا اعمالی چون مطالبه چک و ... بتوان التزام و قبول فروشنده به چنین قراردادی را برداشت نمود، حق فسخ زایل شده و طرفین می بایست به تعهدات خود مبنی بر انتقال مالکیت و پرداخت و ... ملتزم بمانند. به هر روی موضوع نیاز به بررسی بیشتر دارد.
2026-04-27
با سلام ،حدود بیست سال پیش همسرم به مادرش وکالت دادم مادرش از طریق وکالت خونه ای رو که از پدرش به ارث میرسید رو به نام خودش کرد به هرمبلغ که اون موقع گفت ده میلیون به خودم فروختم وسهم همسرم رو گفت پنج میلیون میشه که همسرم نگرفت البته تو وکالت نامه نوشته شده در ازای پرداخت ثمن معامله و دریافت رسید ولی ما ثمن معامله رو نگرفتیم حالا بعد از این همه سال میتونیم درخواست ثمن بکنیم و اینکه آیا ثمن معامله به نرخ روز محاسبه میشود ،ممنون
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در صورتی که ثمن را مطالبه نمایید در واقع انتقال صورت پذیرفته را تنفیذ نموده اید و صرفا مستحق همان مبلغ می باشید نه نرخ روز، بهتر است موضوع به تفصیل بررسی و مستندات مطالعه شود. در خدمت شما هستم
2026-04-27
سلام وقت بخیر.بنده یه زمین کشاورزی رو سال 1404/08/27از یه آقایی خریدم به مبلغ 400میلیون تومان.و کل مبلغ رو یک فقره چک دادم به تاریخ 1405/2/05که تو همان روز برگشت خورد البته خودم واریز نکردم چون قولنامه ثبتی منو امضا نکرده بود.دیروز که برگشت زده،امروز زنگ زدم بهش که پولت حاضره بیاقولنامه رو امضا کن هرکجا میگی پولتو کارت بکشم.اصلا راضی نمیشه و فقط میگه زمین رو پس باید بدی و یک سوم از کل ثمن معامله رو ضررزیان میدی.حالا من چیکار باید بکنم؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، ارائه پاسخ مستلزم بررسی اوراق و اسناد می باشد، تصویر قولنامه و سایر مدارک را به پیامرسان شماره درج شده در صفحه تماس با ما ارسال بفرمایید و پس از ارسال و اطلاع با تلفن درج شده در تماس باشید
این مقاله چقدر براتون مفید بود؟
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
