زمانی که معامله ای به طور صحیح منعقد می شود، پس از انعقاد آثار خود را به جا میگذارد، فرض نمایید فروشنده ای اقدام به فروش ملک خود به خریدار می نماید، پس از اینکه مبایعه نامه تنظیم شد آثار آن که تملیک می باشد بر دو طرف قرارداد بار می شود
به اینصورت که در مثال فروش ملک، خریدار مالک ملک شده و در مقابل، خریدار متعهد می شود که ثمن قرارداد (مبلغ و یا عوض آن) را به فروشنده پرداخت نماید.
اما در این بین ممکن است فروشنده مال متعلق به دیگری را به خریدار بفروشد، با این توضیح که شخصی را در نظر بگیرید که خود را دارای اختیار از مالک قلمداد نموده و قصد فروش مال متعلق به مالک را بنماید.
به موجب قانون زمانی که شخصی از مالک ملک نیابت و نمایندگی نداشته باشد به اینصورت که اختیاری به موجب وکالتنامه یا هر سند دیگری اخذ ننموده باشد و در این بین اقدام به انتقال مال نماید آن معامله، معامله فضولی بوده و بدیهی است که آثار معامله فضولی را خواهد داشت، در این مطلب قصد داریم که به تکلیف خریدار در معامله فضولی بپردازیم
تکلیف خریدار در معامله فضولی
همانطور که توضیح داده ایم زمانی موضوع معامله فضولی مطرح می شود که شخصی بدون اینکه نمایندگی و نیابت از شخص مالک داشته باشد مال متعلق به مالک را فروش برساند.
به موجب قانون مدنی معامله فضولی یک عقد غیر نافذ می باشد با این توضیح که تا زمانی که مالک آن معامله را تنفیذ نکند آثار خود را به جا نمی گذارد
در صورتی که معامله ای که توسط فروشنده تنظیم شده است از طرف مالک تایید شود آثار معامله صحیح را از ابتدا خواهد داشت و در صورت رد معامله فضولی توسط مالک عقد باطل می باشد
حال سوالی که مطرح می شود این است که تکلیف خریدار در معامله فضولی چیست؟
برای پاسخ به این سوال ابتدا بایستی این موضوع بپردازیم که آیا در معامله واقع شده خریدار از وضعیت معامله آگاه بوده است یا خیر
بدینصورت که باید مشخص شود خریداری که اقدام به تنظیم چنین معامله ای نموده است از وضعیت فروشنده که مالک مال نیست و یا فروشنده از شخص مالک نیابت و اذن دارد اقدام به انجام چنین معامله ای نموده است آگاهی داشته است یا خیر
به موجب قانون مدنی و به استناد ماده 263 آن: هرگاه مالک معامله را اجازه نکند و مشتری هم بر فضولی بودن آن جاهل باشد حق دارد که برای ثمن و کلیه غرامات به بایع فضولی رجوع کند و در صورت عالم بودن فقط حق رجوع برای ثمن را خواهد داشت.
در خصوص مال موضوع معامله، چه خریدار آگاه به فضولی بودن معامله داشته باشد و چه جاهل به آن باشد، در هر صورت می بایست مال موضوع معامله به مالک واقعی آن مسترد شود، همچنین لازم به ذکر است که خریدار نسبت به اصل مال و منافع مدتی که مال در تصرف وی بوده در برابر مالک مسئولیت خواهد داشت
اما در خصوص اصل ثمن پرداختی معامله، تفاوتی میان خریدار جاهل و آگاه باقی نمی ماند. بنابراین در هر دو صورت خریدار می تواند برای دریافت کل ثمن به فروشنده فضول مراجعه نماید.
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
خریدار زمانی می تواند بابت غرامات و خساراتی که از معامله فضولی به وی وارد آمده است به شخص فروشنده مراجعه نماید که به وضعیت معامله فضولی جاهل باشد.
بنابراین در صورتی که ناآگاه و جاهل باشد می تواند علاوه بر اصل ثمن پرداختی بابت خسارات وارد شده به فروشنده یا شخص فضول مراجعه نموده و طرح دعوای مقتضی نماید
*در انتها پیشنهاد میکنیم مطلب غرامات ناشی از مستحق للغیر درآمدن مبیع را مطالعه نمایید*
*برای تماس با وکیل می توانید از طریق صفحه شماره وکیل تهران ارتباط حاصل نمایید*
2026-02-14
با سلام با عرض ادب خدمت بزرگوار اگر خانم شخصی اقدام به خودزنی کنه و فردای آن روز اقدام به طرح دعوی ضرب و جرح کنه و همسر ایشون همان روز اقدام به انتقال قسمتی از اموال خود کنه و مبلغی نیز بین خریدار و فروشنده واریز بشه و بعد ۶ روز همان خانم اقدام به طرح دعوی مهریه و تامین خواسته کنه آیا این اموال که ۶ روز قبل دادخواست مهریه انتقال پیدا کرده معامله به قصد فراز از دین محسوب میشه؟چون هنگام انتقال این خانم مطالبه نکرده بودند
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، در صورتی که انتقال به شکل صحیح صورت گرفته باشد و از قراین، امارات و دلایل موجود بتوان وقوع چنین معامله ای را ثابت نمود، در صورت طرح دعوی صوری بودن به قصد فرار از دین از ناحیه زوجه، می توان چنین دعوی را با وجود بروز اختلافات رد نمود. به هر روی موضوع نیاز به بررسی بیشتر دارد
2026-02-13
سلام من پارسال زمین ملی را به متراژ ۱۵۰ متر به صورت صوری به شخصی انتقال دادم اما هیچ ثمنی رد و بدل نشد و بها معامله را توافقی نوشتیم ولی خریدار سواستفاده کرد و شکایت کیفری فروش مال غیر کرد حالا دادگاه کارشناس فرستاده تا قیمت زمین را در زمان معامله تخمین بزند و حالا تکلیف رد مال و جزای نقدی من چیه
وکیل محمد حاتمی فر
درود، با توجه به طرح شکایت و لزوم تعیین تکلیف نسبت به آن، دادگاه در صورت اثبات وقوع چنین جرمی، مطابق ماده 1 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا، اختلاس و کلاهبرداری حکم به رد مال (ثمن دریافتی) و همچنین جزای نقدی معادل مال برده شده خواهد داد. در صورت طرح دعوی حقوقی بابت ضرر و زیان از باب مستحق للغیر درآمدن مبیع در دادگاه کیفری، حکم به غرامات به نرخ روز صادر خواهد شد، در غیر اینصورت محکوم نمودن به ضرر و زیان مستلزم طرح دعوی در دادگاه حقوقی می باشد
2026-02-13
با سلام آیا قبل از ثبت دادخواست مهریه و تامین خواسته زوج میتواند قسمتی از اموال را به دیگری انتقال دهد و مقداری پول هم از جانب انتقال گیرنده به حساب انتقال دهنده واریز کرد تا صوری نباشد و جنبه کیفری و حقوقی نداشته باشد؟و چنین عنوان نمود هنگام انتقال زوجه از اینجانب مطالبه مهریه نکرده بودند؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود، بله چنین امری امکانپذیر است و در صورت انجام معامله مطابق واقع، دادگاه حکم به صوری بودن چنین معامله ای صادر نخواهد کرد
2026-02-12
سلام و درود. ملکی را معامله کردیم در دفتر خانه اسناد رسمی ثبت شده در سامانه کاتب. ۹۰ درصد ثمن معامله پرداخت شده... الان ۲ طرف توافق کردن معامله را فسخ کنن. این فسخ در محضر خانه باید صورت بگیرد یا بنگاه؟ مراحلش چهدهست؟ و چه مواردی باید مکتوب شود؟ خواهشا راهنمایی کنید. با تشکر
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در نظر داشته باشید که به دلیل تنظیم سند رسمی در این خصوص بهتر است مطابق با بند ب ماده 44 آیین نامه قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران با مراجعه به دفتر اسناد رسمی سند تنظیم شده، اقدام به تنظیم سند اقاله به صورت رسمی نمایید و در این صورت اقاله در ستون ملاحظات درج خواهد شد مطابق این ماده سردفتر در مورد اقاله و فسخ معاملات باید به نحو زیر عمل کند: (بند ب) در صورتی که متعاملین به منظور اقاله معامله خود در دفترخانه حاضر شوند، سردفتر باید پس از تنظیم سند و ثبت اقاله در ستون ملاحظات دفتر الکترونیک، مراتب را به امضای متعاملین رسانده و پس از ثبت اثر انگشت آن ها، در سامانه آن را تایید نموده و سند اقاله را به اداره ثبت محل ارسال نماید
2026-02-11
سلام. آپارتمانی معامله شده و در دفتر خانه اسناد رسمی ثبت شده.۹۰ درصد ثمن پرداخت شده.در قرارداد تاریخ ۲۱ ام روز محضر ثبت شده. دفترخانه گفت مدارک اماده بشه زنگ میزنیم بیاید برای امضا.به ما اطلاع نداد و با فروشنده هماهنگ بودن (چون میخواد ملک رو گرون تر بفروشن) و متاسفانه ما حظور پیدا نکردیم. گواهی عدم حظور گرفته. طی تماسی که گرفتیم حاظر نیست بیاد سند بزنه.میگه روز مقرر نیومدین.حق فسخ و وجه التزام در قرارداد نیست.راهکار رو میفرمایید...
وکیل محمد حاتمی فر
درود، با توجه به اینکه بنابر فرمایش شما حق فسخ و وجه التزام در چنین قراردادی ذکر نشده است بنابراین چنین عقدی دارای اعتبار بوده و برای طرفین قرارداد تعهد آور می باشد، در صورت عدم همکاری فروشنده، می توانید با طرح دعوی مناسب و صحیح، علیه فروشنده مبنی بر تنظیم سند و ... اقدام نمایید. موفق باشید
این مقاله چقدر براتون مفید بود؟
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
