زمانی که معامله ای به طور صحیح منعقد می شود، پس از انعقاد آثار خود را به جا میگذارد، فرض نمایید فروشنده ای اقدام به فروش ملک خود به خریدار می نماید، پس از اینکه مبایعه نامه تنظیم شد آثار آن که تملیک می باشد بر دو طرف قرارداد بار می شود
به اینصورت که در مثال فروش ملک، خریدار مالک ملک شده و در مقابل، خریدار متعهد می شود که ثمن قرارداد (مبلغ و یا عوض آن) را به فروشنده پرداخت نماید.
اما در این بین ممکن است فروشنده مال متعلق به دیگری را به خریدار بفروشد، با این توضیح که شخصی را در نظر بگیرید که خود را دارای اختیار از مالک قلمداد نموده و قصد فروش مال متعلق به مالک را بنماید.
به موجب قانون زمانی که شخصی از مالک ملک نیابت و نمایندگی نداشته باشد به اینصورت که اختیاری به موجب وکالتنامه یا هر سند دیگری اخذ ننموده باشد و در این بین اقدام به انتقال مال نماید آن معامله، معامله فضولی بوده و بدیهی است که آثار معامله فضولی را خواهد داشت، در این مطلب قصد داریم که به تکلیف خریدار در معامله فضولی بپردازیم
تکلیف خریدار در معامله فضولی
همانطور که توضیح داده ایم زمانی موضوع معامله فضولی مطرح می شود که شخصی بدون اینکه نمایندگی و نیابت از شخص مالک داشته باشد مال متعلق به مالک را فروش برساند.
به موجب قانون مدنی معامله فضولی یک عقد غیر نافذ می باشد با این توضیح که تا زمانی که مالک آن معامله را تنفیذ نکند آثار خود را به جا نمی گذارد
در صورتی که معامله ای که توسط فروشنده تنظیم شده است از طرف مالک تایید شود آثار معامله صحیح را از ابتدا خواهد داشت و در صورت رد معامله فضولی توسط مالک عقد باطل می باشد
حال سوالی که مطرح می شود این است که تکلیف خریدار در معامله فضولی چیست؟
برای پاسخ به این سوال ابتدا بایستی این موضوع بپردازیم که آیا در معامله واقع شده خریدار از وضعیت معامله آگاه بوده است یا خیر
بدینصورت که باید مشخص شود خریداری که اقدام به تنظیم چنین معامله ای نموده است از وضعیت فروشنده که مالک مال نیست و یا فروشنده از شخص مالک نیابت و اذن دارد اقدام به انجام چنین معامله ای نموده است آگاهی داشته است یا خیر
به موجب قانون مدنی و به استناد ماده 263 آن: هرگاه مالک معامله را اجازه نکند و مشتری هم بر فضولی بودن آن جاهل باشد حق دارد که برای ثمن و کلیه غرامات به بایع فضولی رجوع کند و در صورت عالم بودن فقط حق رجوع برای ثمن را خواهد داشت.
در خصوص مال موضوع معامله، چه خریدار آگاه به فضولی بودن معامله داشته باشد و چه جاهل به آن باشد، در هر صورت می بایست مال موضوع معامله به مالک واقعی آن مسترد شود، همچنین لازم به ذکر است که خریدار نسبت به اصل مال و منافع مدتی که مال در تصرف وی بوده در برابر مالک مسئولیت خواهد داشت
اما در خصوص اصل ثمن پرداختی معامله، تفاوتی میان خریدار جاهل و آگاه باقی نمی ماند. بنابراین در هر دو صورت خریدار می تواند برای دریافت کل ثمن به فروشنده فضول مراجعه نماید.
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
خریدار زمانی می تواند بابت غرامات و خساراتی که از معامله فضولی به وی وارد آمده است به شخص فروشنده مراجعه نماید که به وضعیت معامله فضولی جاهل باشد.
بنابراین در صورتی که ناآگاه و جاهل باشد می تواند علاوه بر اصل ثمن پرداختی بابت خسارات وارد شده به فروشنده یا شخص فضول مراجعه نموده و طرح دعوای مقتضی نماید
*در انتها پیشنهاد میکنیم مطلب غرامات ناشی از مستحق للغیر درآمدن مبیع را مطالعه نمایید*
*برای تماس با وکیل می توانید از طریق صفحه شماره وکیل تهران ارتباط حاصل نمایید*
2026-02-18
اگر در معامله چک پاس نشود و فروشنده تقاضای واریز مبلغ بصورت سانتا باش و حق فسخ در میانه نام با فروشنده باشد با اینکه تقریبا بیشتر مبلغ گرفته باشد باز حق فسخ دارد ممنون از راهنمایی شما
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در صورتی که در دادگاه این امر اثبات شود که فروشنده طلب مابقی ثمن را نموده است این به معنی اعراض و اسقاط حق فسخ تلقی شده و صرفا فروشنده می تواند مابقی ثمن را مطالبه نماید. موفق باشید
2026-02-16
سلام یه خودرو از تهران خریداری نموده ام که در زمان مشاهده و کارشناس اولیه خودرو کاملا سالم و مشخصات ان مورد تایید بودو اما موقع تحویل خودروی دیگه با مشخصات متفاوت تحویل گرفتم الان هم درخواست فسخ معامله را دارم مدرکی هم دستم نیس قولنامه هم ندارم فروشنده هم ۵۰ ملیون ضرر زیان گذاشته چیکار کنم زودتر به پولم بریم
وکیل محمد حاتمی فر
درود، 50 میلیون تومان ضرر و زیان که می فرمایید به صورت شفاهی به شما اعلام شده است؟ با توجه به اینکه مستندی دال بر این امر وجود ندارد برای اثبات راه دشواری را پیش رو خواهید داشت، بهتر است برای شرح موضوع در ساعات کاری روزهای عادی با تلفن دفتر در تماس باشید
2026-02-16
سلام وقتتون بخیر بنده یک زمین که در ابتدا به صورت مشاع مسکونی با قابلیت ساخت داشت رو خریداری کردم و کل مبلغ رو در سه فقره چک صیادی پرداخت کردم ، فروشنده هنگام مراجعه به شهرداری برای پرداخت عوارض انتقال سند متوجه شده که زمین مسکونی میباشد و اقدام به زدن سند در موقع مقرر نکرده ، من هم عدم حضور ایشان رو گرفتم
و هردو طرف از مسکونی بودن ملک اطلاع نداشتیم آیا فروشنده میتواند معامله رو فسخ کند؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود، بهتر است قرارداد را جهت اختیار داشتن طرفین مبنی بر فسخ معامله بررسی نمایم، تصویر قرارداد را به پیام رسان های شماره درج شده در صفحه تماس با ما ارسال نمایید و در ساعات کاری روزهای عادی با تلفن دفتر در تماس باشید
2026-02-15
سلام من اهمسرم یه محصولی رو از طریق واسطه به یه شرکت فروخت قرار شد مبلغ معامله به حساب من بیاد 200 میلیون از مبلغ معامله رو شرکت به حساب مادر واسطه واریز کرده حالا مادر واسطه بابت 200 میلیون و خسارتش از من شکایت کرد در دادگاه بدوی رای بر علیه من بود اعتراض زدم رفتم اون شرکت فیش های واریزی ای که نشون میداد اون شرکت به حساب مادر واسطه واریز کرده اونم برای من واریز کرده با مهر و امضا شرکت گرفتم عکس ضمیمه اعتراضم قبول شده رای به نفع منه؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود، بله ظاهرا بنابر تصویر روند پرونده که ارسال فرمودید دعوی خواهان رد شده است، اما در نظر داشته باشید که ابلاغیه در این خصوص برای دو نفر صادر شده است، با توجه به اینکه نام شما در ابلاغیه ذکر نشده است در صورت عدم ابلاغ در سامانه می توانید برای آگاه شدن از مفاد رای به شعبه دادگاه تجدیدنظر استان تهران مراجعه نمایید. موفق باشید
2026-02-14
سلام .ملکی را ۱۲ سال پیش در تهران خریدم .سه نفر فروشنده داشته که در املاک دو نفر حاضر شدن و پول رو گرفتن.سازنده ها فراری شدند و مالکین ساختمان را کامل کردند هنوز سند ندارد.پایان کار و تقسیم نامه رو گرفتیم .فروشنده سوم میگوید امضا نمیکندچون سرش کلاه رفته توسط دو فروشنده دیگر. من گواهی عدم حضور هم سال ۹۲ گرفتم .باید چه اقدامی کنم ؟میتواند واحد من را پس بگیرد؟اظهار نامه هم سال ۹۴ فرستادم ولی نیامدن برای تنظیم سند .لطفا راهنمایی کنید
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در نظر داشته باشید که انتقال نسبت به سهم احدی از مالکین به دلیل عدم امضا ذیل مبایعه نامه و ... غیرنافذ می باشد. مگر اینکه سایر فروشندگان از چنین شخصی نیابت در تنظیم قرارداد داشته باشند یا بتوانید رضایت ایشان را بابت چنین معامله ای به اثبات برسانید. سکوت فروشنده در طی این مدت می تواند به عنوان قرینه در نظر گرفته شود. به هر روی موضوع نیاز به بررسی بیشتر دارد
این مقاله چقدر براتون مفید بود؟
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
