سوالی که معمولا از وکلا پرسیده می شود این است که در صورتی که چکی منتهی به گواهینامه عدم پرداخت شده یا اصطلاحا برگشت بخورد می بایست در کدام دادگاه می توان اقامه دعوی نمود و دادخواست مطالبه وجه چک را مطرح کرد
فهرست مطالب
بنابراین در صورتی که شخصی پس از مراجعه به بانک با عدم موجودی حساب صادرکننده مواجه شد در صورت عدم پرداخت وجه توسط صادرکننده چک، چاره ای جز طرح دعوا نخواهد داشت که در ادامه به این پرسش پاسخ می دهیم که دارنده چک در کدام دادگاه می تواند دعوای خود را مطرح نماید؟
دادگاه صالح برای مطالبه وجه چک
پیش از آنکه در رابطه با صلاحیت دادگاه (صلاحیت نسبی) یا بعبارتی صلاحیت محلی چک پاسخ داده شود ابتدا باید دید که برای طرح دعوا به کدام مرجع می بایست مراجعه نمود
- در پاسخ باید گفت بنابر قانون جدید شوراهای حل اختلاف و به موجب بند 1 ماده 12 در صورتی که میزان مورد مطالبه وجه چک تا یک میلیارد ریال معادل 100 میلیون تومان باشد دعوای مطالبه وجه چک های عادی و همچنین صدور اجراییه چک های صیادی در صلاحیت شورای حل اختلاف که طبق قانون جدید دادگاه صلح می باشد و مبالغ مازاد بر 100 میلیون تومان در صلاحیت دادگاه عمومی می باشد
دادگاه صالح چک
به موجب قانون آیین دادرسی مدنی و همچنین رای وحدت رویه 688 مصوب 23/03/1385 دارنده چک اختیار دارد که برای طرح دعوای مطالبه وجه چک و درخواست صدور اجراییه به سه مرجع قضایی مراجعه نماید:
محل اقامت خوانده
طبق صلاحیت عمومی و مطابق قانون آیین دادرسی مدنی شخص برای مطالبه وجه چک می تواند به مرجع قضایی محل اقامت خوانده که صادرکننده چک می باشد مراجعه نماید، که این آدرس می تواند مطابق آدرس در گواهی عدم پرداخت یا آدرس سامانه ثنا شخص باشد.
محل صدور چک
یکی دیگر از مراجعی که دارنده چک می تواند برای مطالبه وجه چک به آن مراجعه نماید مرجع قضایی (دادگاه عمومی یا دادگاه صلح قانون شورای حل اختلاف) محل صدور چک یا بعبارتی دادگاه محل وقوع عقد يا قرارداد مطابق قانون آیین دادرسمی مدنی می باشد، به طور مثال صادرکننده چک در شیراز اقامتگاه داشته اما بابت خرید یک ملک در تهران اقدام به صدور چک می نماید که در اینصورت دادگاه صدور چک در تهران نیز صلاحیت دارد
محل استقرار بانک محال علیه
دادگاه محل انجام تعهد یکی دیگر از مراجعی است که دارنده چک می تواند به آن مراجعه نماید، دادگاه محل انجام تعهد در رابطه با چک بانک محال علیه می باشد که در اینصورت اقدام به پرداخت وجه چک یا صدور گواهینامه عدم پرداخت می نماید
صلاحیت دادگاه محل برگشت چک
بنابر آنچه که به توضیح آن پرداختیم یکی از دادگاه هایی که برای رسیدگی به چک صلاحیت دارد دادگاه محل برگشت چک می باشد.
با این توضیح که تفاوتی ندارد که صادرکننده چک در کدام شهر اقدام به صدور چک بلامحل نموده باشد، دارنده می تواند با مراجعه به بانک محل اقامت خود نسبت به برگشت چک اقدام نماید در اینصورت دادگاه محل برگشت چک نیز صلاحیت رسیدگی به چک را دارد.
به طور مثال تصور نمایید صادرکننده چک در تبریز اقدام به صدور چک نموده باشد، دارنده ای که در تهران اقامت دارد می تواند با مراجعه به بانک و برگشت چک در تهران، دادگاه تهران را ملاک صلاحیت رسیدگی به موضوع و اجرای چک قرار دهد.
رأی شماره: 688 – 1385/3/23
رأی وحدت رویه هیأت عمومی دیوان عالی كشور در خصوص صلاحیت دادگاه چک
نظر به اينكه چك با وصف فقدان طبع تجاری، از جهت اقامه دعوی توجهاً به ماده 314 قانون تجارت، مشمول قواعد مربوط به بروات، موضوع بند 8 ماده2 قانون تجارت است و از اين منظر به لحاظ صلاحيت از مصاديق قسمت فراز ماده 13 قانون آيين دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی به شمار می رود. نظر به اينكه در همان حال، محل صدور چك در وجه ثالث، با تكيه بر تركيب «محال عليه» در ماده 310 قانون تجارت نوعی حواله محسوب است كه قواعد ماده 724 قانون مدنی حاكم بر آن می باشد، و از اين نظر با توجه به مبلغ مقيد در آن جزء اموال منقول بوده و همچنان مصداقی از ماده 13 مسبوق الذكر می تواند باشد، بی ترديد دارنده چك می تواند تخييراً به دادگاه محل وقوع عقد يا قرارداد يعنی محل صدور چك، يا به دادگاه محل انجام تعهد، يعنی محل استقرار بانك محال عليه و يا با عنايت به قاعده عمومی صلاحيت نسبی موضوع ماده 11 قانون آيين دادرسی دادگاه هاي عمومی و انقلاب در امور مدنی برای اقامه دعوی به دادگاه محل اقامت خوانده مراجعه كند. با وصف مراتب رجوع دارنده چك به هر يك از دادگاه های ياد شده توجهاً به ماده 26 قانون آيين دادرسي دادگاه های عمومی و انقلاب برای آن دادگاه در رسيدگی به دعوا ايجاد صلاحيت خواهد كرد. در نتيجه اكثريت اعضاء هيأت عمومی وحدت رويه ديوان عالی كشور رأي شعبه 17 ديوان عالی كشور را كه متضمن اين معنی است صحيح و قانوني تشخيص داده است و اين رأی به استناد ماده 270 قانون آيين دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور كيفری برای شعب ديوان عالي كشور و دادگاه ها لازم الاتباع است.
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
در نهایت باید گفت که دارنده چک تخییراً حق دارد که به سه مرجع توضیحی از باب اختیار مراجعه نماید
محل صدور چک یعنی چه؟
یکی از سوالاتی که معمولا مطرح می شود این است که محل صدور چک یعنی چه، سوال از این جهت پرسیده می شود همانطور که پیشتر گفتیم یکی از صلاحیت های رسیدگی به دعوای چک محل صدور چک می باشد
بنابراین محل وقوع عقد يا قرارداد مطابق قانون آیین دادرسی مدنی در خصوص چک محل اصدار چک می باشد، یعنی مکانی که صادر کننده اقدام به تنظیم چک و امضا و ثبت آن می نماید
دادگاه صالح برای صدور اجراییه چک
بنابر آنچه که توضیح داده ایم دارنده چک برای مطالبه وجه چک می تواند اختیارا به دادگاه محل اقامت خوانده، محل صدور چک و همچنین بانک محال علیه که چک با گواهی عدم پرداخت یا برگشت چک مواجه شده است مراجعه نماید
حال سوال این است که آیا دادگاه صالح برای صدور اجراییه چک به مانند دعوای مطالبه چک است ؟ در پاسخ باید گفت که دادگاه صالح برای مطالبه وجه چک صیادی که شخص می تواند نسبت به آن درخواست اجراییه نماید همانند مطالبه وجه چک یعنی دادگاه محل اقامت خوانده (صادر کننده چک صیادی)، دادگاه بانک محال علیه (صادر کننده گواهی عدم پرداخت چک) و دادگاه صدور چک صیادی می باشد
پرسش و پاسخ ها
2026-06-20
خرداد ۴۰۲ یک فقره چک ب مبلغ ۱۶۸ میلیون داشتم که برگشت خورد فردا صبح مبلغ ۱۶۸ رو میخام بریزم ب حساب و کسی ک چک دستش هست بره برداره اگر ایشون فردا چک رو برداشت کنه و من چک رو سواثر کنم ایشون میتونه بعدا برای خسارت تادیه و تاخیر اقدام کنه ؟؟ یا با پاس شدن چک همه چیز تمام هست !
درود، ظاهرا مانع قانونی از جهت مطالبه خسارت تاخیر تادیه چک برگشت خورده پرداخت نشده وجود ندارد و می توان آن را از طریق دادگاه مطالبه نمود، اما در نظر داشته باشید که رویه ثابتی در این خصوص وجود ندارد
2026-06-20
سلام سه فقره چک برگشتی دست کسی داشتم که مربوط به سال 96میباشد وایشان هیچ اقدام قانونی نکرده و من در این سالها به جرم دیگری زندان بودم وحالا که ازاد شدم رفته اقدام کرده ایشان میتونه تقاضای تاخیر وتعدیه بکنه از تاریخ سررسید چک
2026-06-20
سلام. شوهر و برادر شوهرم مشترک خانه ای خریدن در اختیار مادرشان گذاشتن. برادر شوهر کوچکترم در نبود مادر شوهرم وارد خانه شده و با پاره کردن شلنگ گاز اقدام به خودکشی کرده ولی متأسفانه در اثر انفجار چند واحد مسکونی دیگر هم دچار خسارت شدید شدند و یکی از واحدهای ساختمان مجاور هم دچار خسارت شدید شده. بعد از چند روز برادر شوهرم فوت کرد میخواستم بدونم که خسارت را ما باید پرداخت کنیم یا خسارت به عهده مادر شوهرم است و پای ما هم در این ماجرا است
درود، به موجب قانون قاعدتا شخصی که اقدام به تلف و از بین بردن مال متعلق به دیگری می نماید می بایست بنابر قاعده اتلاف و تسبیب از عهده خسارات حاصله برآید. اما در نظر داشته باشید که دادگاه بنابر مورد ممکن است علاوه بر شخص مقصر، اشخاص دیگر را از جمله مالکین و همچنین استفاده کنندگان از ملک را نیز مسئول بشناسد. به هر روی موضوع نیاز به بررسی بیشتر دارد.
2026-06-19
سلام برای بار دوم یکی شهود برای اعسار به علت مسافرت عاشورا امکان حضور در دادگاه ندارد چکار باید کرد باتشکر
درود، بهتر است با مراجعه به شعبه، از دادگاه تقاضای تجدید جلسه جهت ارائه شهادت شهود بدین منظور نمایید و نظر شعبه را در این خصوص اخذ نمایید
2026-06-18
سلام خسته نباشید گرفتن پرینیت تاچکد ماه قابل دریافت هم ایا بیشتر از یکسال هم میشه پیرینت گرفت
درود وقت بخیر، ممکن است بیش از یکسال نیز پرینت پیامک و مکالمات در دسترس باشد.
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
