ترکه مجموع اموال، دیون و حقوق متوفی است که پس از فوت او میان ورثه تقسیم می شود.
فهرست مطالب
معمولا ورثه به مناسبت دسترسی که به ترکه و اموال بجا مانده از شخص متوفی دارند ممکن است بر خلاف توافق سایر شرکا و خلاف مقررات اقداماتی را علیه ترکه و یا اموال شخص فوت شده به عمل بیاورند
در این فرصت قصد داریم که به موضوع اصطلاحی بالا کشیدن ارث و یا اقدامات غیر قانونی که ممکن است علیه ترکه به وقوع بپیوندد بپردازیم
جرائم قابل اعمال در ارث
همانطور که پیشتر گفتیم ورثه بدون اجازه سایر وراث و بر خلاف قانون نمی توانند اقداماتی را به عمل آورده که موجب تعرض و همچنین از بین رفتن مال ورثه ای شود
بنابراین شخصی که ترکه و مال ارثی را مدیریت می کند نمی تواند تا قبل از تقسیم ترکه اقدامی خارج از حدود وظایف خود که به ضرر ورثه است انجام دهد. در صورت تخطی، تصرفات وی غیر قانونی تلقی شده و عواقب حقوقی و یا در برخی موارد کیفری در پی خواهد داشت.
در بحث ارث، برخی اعمال جنبه کیفری داشته و مشمول مجازات می باشند. تصاحب غیر قانونی اموال اغلب به دو صورت صورت می پذیرد که یکی از آن ها در حوزه ارث و میراث مطرح است.متاسفانه بخش زیادی از پرونده های دادگاه ها و دادسراها، به این نوع تصاحب غیر قانونی اموال اختصاص یافته است.
از جمله مهم ترین و رایج ترین جرایمی که نسبت به مال موروثی به وقوع می پیوندد و می توان نام برد خیانت در امانت، کلاهبرداری و جعل بوده که در حوزه ارث مطرح می شوند.
خیانت در امانت در تقسیم ترکه
خیانت در امانت یکی از رایج ترین جرایمی است که در حوزه وراثت به خصوص در زمان تقسیم اموال بین وراث صورت می پذیرد.
مطابق ماده ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی هر گاه مالی با رضایت و اعتماد به فردی امانت داده شود و آن فرد بر خلاف توافق مال را تصاحب یا استفاده و … کرده باشد و از این عمل ضرری به مالک وارد گردد وی مرتکب جرم خیانت در امانت شده است و مطابق ماده به سه ماه تا یکسال و شش ماه حبس محکوم می شود.
مطابق قانون استعمال یا تصاحب یا تلف یا مفقود نمودن چهار عمل متفاوت علیه مالی است که به امانت سپرده شده است، که مال ورثه ای به دلیل وصف امانت می تواند از آن دسته اموال تلقی شود بنابراین این اقدامات جرم تلقی شده و مجازات کیفری در پی خواهد داشت
بالا کشیدن ارث پدری یکی از بیشترین مصادیق می باشد برای مثال فرض کنید یک برادر و خواهر تنها ورثه متوفی هستند که به تازگی پدر خود را از دست داده اند و پسر اموال پدر را اداره می کرده است. حال بعد از فوت پدر، این شخص متوجه می شود که پدر اسناد مالکیت چند ملک و حتی خودرو را در اختیار داشته و از تحویل آن ها خودداری کرده است. او همچنین یکی از املاک را بدون اجازه آنها اجاره داده و اجاره بها را برای خود برداشته است.
همچنین پدر آنها در یک مزایده ویلایی را خریداری نموده بود که فقط یکی از ورثه از این موضوع مطلع بوده است و بعد از فوت پدر نه تنها اسنادی در این خصوص به سایر وراث ارائه نداده است بلکه در اعلام دارایی های متوفی به آن اشاره ای ننموده و آن را برای خود تصاحب کرده است
در همه این موارد، ممکن است ورثه متخطی را بتوان از باب ارتکاب جرم خیانت در امانت مورد تعقیب قضایی قرار داد.
بر اساس ماده ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی، مجازات این جرم سه ماه تا یک سال و شش ماه حبس می باشد که طبق ماده ۱۰۴ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، در حال حاضر یک جرم قابل گذشت می باشد که با رضایت شاکی خصوصی، تعقیب کیفری متوقف می شود.
همچنین طبق ماده ۳۲۸ و ۳۳۱ و ۳۰۷ به بعد قانون مدنی اگر مال هنوز وجود باشد مرتکب ملزم به استرداد عین مال و در صورت تلف یا مفقود شدن آن باید قیمت آن را بپردازد. همچنین در صورت استفاده از آن مال باید اجرت المثل ایام تصرف و استفاده را بپردازد.
کلاهبرداری و جعل در ارث
متاسفانه یکی از رایج ترین جرایم ارتکابی نسبت به مال موروثی، جرم جعل و کلاهبرداری نسبت به اینگونه اموال می باشد.
کلاهبرداری از طریق فریب، جعل، پنهان کاری یا ارائه اطلاعات نادرست در فرآیند انحصار وراثت یا تقسیم ترکه صورت می گیرد که ممکن است توسط یکی از وراث یا شخص ثالت صورت پذیرد.
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
ممکن است یکی از ورثه با پنهان کاری و جعل اسناد، سایر وراث خود را از لیست حذف و گواهی انحصار وراثت اخذ نماید و اموال را به نام خود منتقل کند.
همچنین در فرضی دیگر ممکن است سایر وراث برای امور اداری مربوط به انحصار وراثت و فروش اموال و تقسیم آنها به یکی از وراث وکالتنامه ای با اختیارات کامل بدهند. اما آن وارث با داشتن اختیاراتی که سایر وراث به وی داده اند طی وکالتنامه ای اقدام به سوء استفاده نموده و همه اموال را به خود منتقل نماید.
البته لازم به ذکر است که این اقدام مطابق قوانین کیفری کلاهبرداری تلقی نشده و در صورت اینکه شخص از وکالتنامه سو استفاده نموده و مصلحت و غبطه موکلین (سایر وراث) را در نظر نگیرد می توان صرفا از طریق حقوقی موضوع را پیگیری نمود
* برای مطالعه مطلب عدم رعایت غبطه موکل بر روی لینک کلیک نمایید *
همچنین لازم به ذکر است که در صورت ارائه اطلاعات نادرست توسط شخص تقاضا دهنده مطابق ماده ۹ قانون تصدیق انحصار وراثت این عمل قابلیت پیگرد کیفری داشت
به موجب این قانون: «هرگاه معلوم شود که مستدعی تصدیق با علم بعدم وراثت خود تحصیل تصدیق وراثت نموده و یا با علم به وجود وارثی غیر از خود تحصیل تصدیق بر خلاف حقیقت کرده است کلاهبردار محسوب و علاوه بر ادای خسارت به مجازاتی که به موجب قانون برای این جرم مقرر است محکوم خواهد شد.»
مجازات قانونی جرم کلاهبرداری طبق ماده ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا، اختلاس و کلاهبرداری حبس از یک تا هفت سال و پرداخت جزای نقدی معادل مال برده شده میباشد. همچنین اگر کلاهبرداری با جعل سند صورت پذیرفته باشد، مجازات جعل نیز به آن افزوده می شود
پرسش و پاسخ ها
2026-04-19
سلام بنده از همسرم حق طلاق گرفتم ومهریه رو بخشیدم .الان باهم زندگی میکنیم وطلاق نگرفتیم اگه همسرم فوت بشه مهریه بهم تعلق میگیره
وکیل محمد حاتمی فر
درود، سند ابراء مهریه موضوعی مجزا از گرفتن وکالت در طلاق (حق طلاق) می باشد، به صرف تنظیم چنین سندی همسر شما از پرداخت مهریه مبرا شده، بدیهی است با فوت ایشان نیز مهریه ای به شما تعلق نخواهد گرفت. اما در نظر داشته باشید که شما از ایشان ارث خواهید برد. موفق باشید
2026-04-19
سلام ببخشید پدر من یه زمین حدود 6 سال پیش به شخصی فروخته الان اون شخص اومد ملکش بسازه دیده که زمین جزو خیابان اصلی شده و زمینی نیست شکایت کرده و الان کارشناس اومد پدر یه خانه داره که میخواد اون بنام فرزندانش کنه به عنوان ارثیه آیا این اگر قبل از صدور حکم این ملک بنام فرزندان بشه بعد اون شخص میتونه شکایت کنه که برای فرار از دین بوده و اگر بنام وارث بشه از نظر قانون مشکلی نداره؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود، به موجب ماده 21 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی: "انتقال مال به دیگری به هر نحو به وسیله مدیون با انگیزه فرار از ادای دین به نحوی که باقیمانده اموال برای پرداخت دیون کافی نباشد، موجب حبس تعزیری یا جزای نقدی درجه شش یا جزای نقدی معادل نصف محکوم به یا هر دو مجازات می شود و در صورتی که منتقل الیه نیز با علم به موضوع اقدام کرده باشد در حکم شریک جرم است. در این صورت عین آن مال و در صورت تلف یا انتقال، مثل یا قیمت آن از اموال انتقال گیرنده به عنوان جریمه اخذ و محکوم به از محل آن استیفا خواهد شد." اما در نظر داشته باشید که به موجب رای وحدت رویه 774 جرم بودن معامله به قصد فرار از دین را معطوف به صدور رای قطعی در دادگاه دانسته است، بنابراین در صورتی که معامله به نحوه صحیح صورت پذیرفته باشد و قصد و انشا وجود داشته باشد و آن معامله صوری نباشد قاعدتا نمی توان چنین معامله ای را باطل تلقی نمود
2026-04-18
سلام منو خواهرام بصورت دستی یه برگه امضا کردیم که سهم خود از ارث پدری را به برادرانمان بدیم، الان پشیمان شدیم و میخاییم مال خودمون رو بگیریم چیکار باید بکنیم
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در صورتی که پیش از فوت چنین امری توافق شده باشد آن عقد و توافق معتبر نخواهد بود، اما در صورتیکه تقسیم نامه پس از فوت متوفی تنظیم شده باشد قابلیت اثبات در دادگاه را خواهد داشت. به هر روی موضوع نیاز به بررسی بیشتر دارد
2026-04-18
سلام وارادت باجناق بنده فوت شده ومادرایشان زنده هست اما حواس درستی ندارد وفرزندان دیگرهم رغبتی به گذشت ایشان ندارند. مهریه زنش ۱۵۰عددسکه هست بعلاوه مقداری زمین وآب لطفا راهنمایی بفرماییدکه چنانچه مطالبه مهریه بکندبایستی کلیه اموال شوهرفروخته بشود یا اینکه اموال را به نرخ محاسبه ومهریه ایشان را جدا میکنند وضمنا ارث زن ازشوهربه ایشان تعلق میگیرد یاخیر . ضمنا اموال شوهر ایشان به اندازه ای هست که پاسخگو باشد خیلی متشکرم
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، در نظر داشته باشید که ابتدا می بایست دیون متوفی (باجناق) پرداخت شود و مابقی آن میان وراث که همسر ایشان جزئی از ورثه می باشند تقسیم شود. مهریه نیز جز دیون می باشد و همسر ایشان می تواند آن را مطالبه نماید. در صورت مطالبه اگر وجوه نقد وجود داشته باشد آن مال توقیف و از حساب برداشت می شود و سایر اموال نیز به میزان مهریه توقیف خواهد شد. اگر مال غیر منقول به نام متوفی باشد آن مال توقیف و پس از برگزاری مزایده به نسبت مهریه از محل فروش پرداخت خواهد شد البته می بایست این نکته را افزود که اگر خریداری برای مال مزایده ای وجود نداشته باشد در صورت رضایت داین (زوجه) به نسبت سهم منتقل و ایشان مالک خواهند شد
2026-04-18
عرض ادب ، مادرم زمانیکه زنده بود طلاهاشو به من که تنها دخترش بودم بخشید حالا بعد ۳ سال که مادرم فوت کرده برادرانم طلاها رو طلب کردن چکار باید کنم ؟ سپاسگزارم
وکیل محمد حاتمی فر
درود، به موجب قانون در صورتی که واهب (شخصی که هبه میکند) پدر و مادر متهب (هبه گیرنده) باشد مال هبه داده شده قابل رجوع نمی باشد، بدیهی است که طرح دعوی توسط برادران (که وارث متوفی می باشد) نیز نتیجه ای به تبع آن نخواهد داشت
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
