در شرایط این روزهای ایران که نا اطمینانی های سیاسی و اقتصادی و نگرانی از درگیری نظامی بر تصمیمهای اقتصادی سایه انداخته، طبیعی است که برخی مالکان برای تبدیل سریع دارایی به نقدینگی، املاک خود را قیمت نازل تر از عرف بازار عرضه کنند.
فهرست مطالب
این رفتار اگرچه از منظر اقتصادی قابل فهم است، اما از نگاه حقوقی می تواند در آینده به کانون دعاوی تبدیل شود، میخواهیم در این موضوع به این نکته بپردازیم که آیا ارزان فروشی ناشی از شرایط حاصل شده، می تواند مبنای فسخ به استناد خیار غبن که فسخ مبایعه نامه توسط فروشنده نیز بوده، باشد؟
اگر فردی آگاهانه ملک خود را که پیشتر ارزشی به چندان بالاتر داشته است را زیر قیمت فروخته، آیا پس از فروش و در آینده می تواند ادعای مغبونیت کند؟ در توضیح ادعای مغبونیت می توان گفت که شخصی که از فروش و یا خرید مال با قیمت متفاوت تر از قیمت واقعی آن در حالت عادی متضرر شده است می تواند در برخی موارد عقد را فسخ و برهم بزند همچنین باید به نقش عبارت «اسقاط کافه خیارات ولو خیار غبن فاحش» در عقود اشاره کنیم، به عنوان وکیل ملکی، در ادامه به توضیح این امر می پردازیم.
خیار غبن در بیع ملک
پیش از توضیح می بایست به جایگاه قانونی خیار غبن که از جمله خیارات مصرح در قانون مدنی است بپردازیم. اما پیشتر بگذارید به صورت ساده به واژه خیار بپردازیم، خیار در عالم حقوق به معنی اختیار و توانایی برهم زدن عقد توسط شخصی که خیار به نفعش ایجاد می شود (ذوالخیار) گفته می شود
اما فلسفه خیار غبن چیست، فلسفه خیار غبن حمایت از طرفی است که به سبب تفاوت فاحش بین ثمن و ارزش عادله و روز در زمان معامله آن مال، در زمان انعقاد قرارداد دچار ضرر غیرقابل اغماض شده است، به شرط آنکه جاهل و ناآگاه به این تفاوت بوده باشد.
ارکان خیار غبن
ایجاد و اعمال خیار غبن دارای ارکانی می باشد که به آن می پردازیم:
- یکی از ارکان خیار غبن تفاوت فاحش بین ثمن و قیمت عادله معامله ای است که در زمان انعقاد عقد به ضرر طرف معامله می باشد در این خصوص معیار، عرف و ارزیابی کارشناسی است
- یکی دیگر از ارکان و شروط خیار غبن جهل طرف مغبون شده می باشد، بنابراین اگر نسبت به تفاوت قیمت در هنگام معامله آگاهی داشته باشد این شرط زائل بوده و امکان فسخ بدین دلیل فراهم نمی باشد
- به موجب قانون خیار غبن فوری است، فوریت اعمال خیار غبن پس از علم به غبن از ملزمات قانونی اعمال خیار غبن می باشد
حال سوالی که ممکن است مطرح شود این است که آیا شخصی که طرف مقابل را در خصوص معامله ای مغبون نموده است آیا می تواند با پرداخت مابه تفاوت مانع از فسخ قرارداد شود؟
به موجب قانون اگر شخص مغبون شده، با دریافت مابه تفاوت، رضایت به این امر داده که از حق فسخ بگذرد در اینصورت مانعی برای این امر وجود ندارد، در غیر اینصورت پرداخت آن نمی تواند جلوی فسخ نمودن توسط شخص مغبون را بگیرد
خیار غبن در جنگ
اما نکته ای که بنابر موضوع پرداخت شده می بایست به آن اشاره نمود این است که آیا شرایط نیز می تواند بر وضعیت حق فسخ تاثیر بگذارد، به اینصورت اگر شرایطی مانند جنگ و درگیری بر بازار ملک تاثیر گذاشته باشد می توان بدون در نظر گرفتن آن صرفا به غبن استناد نمود و عقد را فسخ کرد؟
مطابق قانون مدنی در تعیین میزان و تفاوت قیمت شرایط باید منظور شود، بنابراین بدیهی است که اگر شرایط فورس ماژور مانند جنگ وسیل و … پدید آید چون این امر می تواند بر شرایط بازار و معاملات تاثیر بگذارد بنابراین این امر می تواند به عنوان دفاع در نظر گرفته شود
در نظر داشته باشید که اضطرار ناشی از شرایط اقتصادی یا نگرانی از آینده، به تنهایی نمی تواند خیار فسخ ایجاد نماید. بنابراین فروشنده ای که با در نظر داشتن این اوصاف می دانسته قیمت بازار ملک بالاتر از آن چیزی بوده که آن شخص با آن شرایط معامله نموده است ولی آگاهانه به دلیل نیاز یا نگرانی یا تبدیل به ارز و طلا و … پایین تر از ارزش واقعی آن در شرایط دارای ثبات فروخته شده است در اینصورت عنصر جهل در معامله مفقود است
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
به چه صورت می توان خیار غبن را اعمال نمود؟
برای اینکه امکان استناد به خیار غبن فراهم باشد می بایست قصد شخص ذوالخیار یا صاحب خیار مبنی بر فسخ به طرف مقابل اعلام شود، ارسال اظهارنامه بهترین طریق برای این موضوع در نظر گرفته می شود مشابه شرایطی که در تکلیف خریدار در معامله فضولی نیز مطرح می شود.
اعمال خیار غبن به موجب اظهارنامه، حق فسخ به استناد غبن را مبنی بر برهم زدن معامله را محفوظ می دارد و فرد پس از آن می تواند نسبت به طرح دعوای فسخ اقدام مقتضی نماید
تعیین فاحش بودن غبن
پیش از مطرح نمودن این موضوع می بایست به این نکته پرداخت که زمان در نظر گرفتن فاحش بودن غبن روز معامله می باشد، بنابراین می بایست بررسی نمود که آیا این تفاوت قیمت در آن زمان یعنی روز انعقاد قرارداد وجود داشته است یا خیر؟
برای اثبات این امر ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری و مقایسه معاملات مشابه هم دوره، هم موقعیت و هم مشخصات می توان اثبات خیار غبن را تسهیل نماید
آیا خیار غبن قابل اسقاط است؟
در پاسخ باید گفت بله، امکان اسقاط خیار غبن در زمان انعقاد قرارداد و حتی پس از آن وجود دارد
معمولا اشخاص در متن قرارداد با عبارتی چون اسقاط کافه خیارات ولو خیار غبن فاحش ولو افحش را ذکر نموده، که این امر موجب ساقط شدن چنین خیاری می شود
در این خصوص بهتر است مطلب اسقاط خیارات و نمونه متن اسقاط کافه خیارات را مطالعه نمایید
در فضای پرنوسان فعلی، هوشمندی در تنظیم قرارداد توسط وکیل پایه یک دادگستری تهران می تواند بهترین سپر در برابر دعاوی آتی و پر هزینه در آینده باشد
2026-04-28
سلام ملکی را خریداری کردیم ودر قولنامه ذکر شده چه فروشنده چه خریدار به تهدادت خود عمل نکنن ۵۰۰ میلیون ضرر زیان ومعامله فسخ و چک ما با یک روز تاخیر رفع سو شده وحالا ۶ ماهه فروشنده میگوید فسخ معامله و نه چک مارو داده نه مبالغ دریافتی و نه از اول قرار بوده چک ضمانت بابت تنظیم سند بیارید نیاورده
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در صورتی که اختیار فسخ در قرارداد درج شده باشد، اراده فروشنده مبنی فسخ معامله می بایست به طرقی چون ارسال اظهارنامه و ... به خریدار اعلام شود، در صورتی که از گذشت مدت اعمال فسخ و یا اعمالی چون مطالبه چک و ... بتوان التزام و قبول فروشنده به چنین قراردادی را برداشت نمود، حق فسخ زایل شده و طرفین می بایست به تعهدات خود مبنی بر انتقال مالکیت و پرداخت و ... ملتزم بمانند. به هر روی موضوع نیاز به بررسی بیشتر دارد.
2026-04-25
یه خونه رو قبلا ک سند اجری داشت برا قلنامه نوشتیم دو طرف راضی نبودیم فسخ کردیم اما بخاطر اعتماد به هم تو قلنامه چیزی ننوشتیم حالا من سند خونم شده سبز رنگ و طرف گفته نه خونه مال منه رفته شکایت کرده بنظر شما الان میتونه بیاد خونه رو بگیره ما بخاطر پولی هم که پرداخت کرده بهش سفته دادیم و گفتیم پولتو میدیم ولی سر یه تایم دیگه حالا زده زیرش میگم میتونه خونه رو بگیره یا نه ؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در صورت عدم وجود مستنداتی مانند سفته، رسید و ... مبنی بر تفاسخ و برهم خوردن معامله نزد شما و عدم وجود شاهد امر اثبات اقاله و تفاسخ برای شما با دشواری همراه میباشد و ممکن است پس از طرح دعوی الزام به تنظیم سند رسمی محکوم به تنظیم سند و تحویل آن ملک شوید. موضوع به هر روی نیاز به بررسی دارد. در خدمت شما هستم
2026-04-23
سلام وقت بخیر بنده یه ملک تجاری اجاره کردم برای کسب و کار ۳ماه دیگه از قرار داد بنده مانده است و املاک میخواد ۷ میلیون حق فسخ بگیرد با این که مستاجر جدید جایگزین شده ایا این کار قانونی است؟ قرارداد هم دستی نوشته شده کد رهگیری ندارد
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، در صورتی که با مالک در این خصوص توافق نموده اید که پیش از موعد ملک خود را تخلیه کنید که این امر نیز تحقق پیدا نموده است و شخص دیگری در آن مستقر شده است و ایشان نظری به دریافت وجهی نداشته است در این شکل املاک بدون انجام اقدامی تقاضای وجه بلاموضوعی را می نماید. به هر روی ارائه پاسخ دقیق نیازمند شرح بیشتر می باشد
2026-04-21
سلام عرض ادب مغازه تجاری دارم خودم نیاز شخصی پیدا کردم ولی مغازه دادم به مستاجر ۲ساله آیا میتوانم فسخ کنم
وکیل محمد حاتمی فر
درود، قرارداد اجاره می بایست مطالعه شود. پس از ارسال تصویر آن به پیام رسان شماره درج شده در صفحه تماس باشد با تلفن دفتر در تماس باشید
2026-04-19
درود و عرض ادب با توجه به شرایط جنگی حال حاضر آیا میشه مستأجری که اجاره رو پرداخت نمی کنه یا فقط بخشی از اجاره رو واریز می کنه از طریق دادگاه دستور تخلیه شو گرفت؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در صورت انقضای مدت اجاره چنین امری امکان پذیر می باشد، در غیر اینصورت و همچنین زمانی که چنین شرطی در قرارداد اجاره گنجانده نشده باشد که عدم پرداخت اجاره موجب اختیار به فسخ و تخلیه باشد چنین اختیاری برای شما فراهم نمی باشد
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
