زمانی که معامله ای به طور صحیح منعقد می شود، پس از انعقاد آثار خود را به جا میگذارد، فرض نمایید فروشنده ای اقدام به فروش ملک خود به خریدار می نماید، پس از اینکه مبایعه نامه تنظیم شد آثار آن که تملیک می باشد بر دو طرف قرارداد بار می شود
به اینصورت که در مثال فروش ملک، خریدار مالک ملک شده و در مقابل، خریدار متعهد می شود که ثمن قرارداد (مبلغ و یا عوض آن) را به فروشنده پرداخت نماید.
اما در این بین ممکن است فروشنده مال متعلق به دیگری را به خریدار بفروشد، با این توضیح که شخصی را در نظر بگیرید که خود را دارای اختیار از مالک قلمداد نموده و قصد فروش مال متعلق به مالک را بنماید.
به موجب قانون زمانی که شخصی از مالک ملک نیابت و نمایندگی نداشته باشد به اینصورت که اختیاری به موجب وکالتنامه یا هر سند دیگری اخذ ننموده باشد و در این بین اقدام به انتقال مال نماید آن معامله، معامله فضولی بوده و بدیهی است که آثار معامله فضولی را خواهد داشت، در این مطلب قصد داریم که به تکلیف خریدار در معامله فضولی بپردازیم
تکلیف خریدار در معامله فضولی
همانطور که توضیح داده ایم زمانی موضوع معامله فضولی مطرح می شود که شخصی بدون اینکه نمایندگی و نیابت از شخص مالک داشته باشد مال متعلق به مالک را فروش برساند.
به موجب قانون مدنی معامله فضولی یک عقد غیر نافذ می باشد با این توضیح که تا زمانی که مالک آن معامله را تنفیذ نکند آثار خود را به جا نمی گذارد
در صورتی که معامله ای که توسط فروشنده تنظیم شده است از طرف مالک تایید شود آثار معامله صحیح را از ابتدا خواهد داشت و در صورت رد معامله فضولی توسط مالک عقد باطل می باشد
حال سوالی که مطرح می شود این است که تکلیف خریدار در معامله فضولی چیست؟
برای پاسخ به این سوال ابتدا بایستی این موضوع بپردازیم که آیا در معامله واقع شده خریدار از وضعیت معامله آگاه بوده است یا خیر
بدینصورت که باید مشخص شود خریداری که اقدام به تنظیم چنین معامله ای نموده است از وضعیت فروشنده که مالک مال نیست و یا فروشنده از شخص مالک نیابت و اذن دارد اقدام به انجام چنین معامله ای نموده است آگاهی داشته است یا خیر
به موجب قانون مدنی و به استناد ماده 263 آن: هرگاه مالک معامله را اجازه نکند و مشتری هم بر فضولی بودن آن جاهل باشد حق دارد که برای ثمن و کلیه غرامات به بایع فضولی رجوع کند و در صورت عالم بودن فقط حق رجوع برای ثمن را خواهد داشت.
در خصوص مال موضوع معامله، چه خریدار آگاه به فضولی بودن معامله داشته باشد و چه جاهل به آن باشد، در هر صورت می بایست مال موضوع معامله به مالک واقعی آن مسترد شود، همچنین لازم به ذکر است که خریدار نسبت به اصل مال و منافع مدتی که مال در تصرف وی بوده در برابر مالک مسئولیت خواهد داشت
اما در خصوص اصل ثمن پرداختی معامله، تفاوتی میان خریدار جاهل و آگاه باقی نمی ماند. بنابراین در هر دو صورت خریدار می تواند برای دریافت کل ثمن به فروشنده فضول مراجعه نماید.
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
خریدار زمانی می تواند بابت غرامات و خساراتی که از معامله فضولی به وی وارد آمده است به شخص فروشنده مراجعه نماید که به وضعیت معامله فضولی جاهل باشد.
بنابراین در صورتی که ناآگاه و جاهل باشد می تواند علاوه بر اصل ثمن پرداختی بابت خسارات وارد شده به فروشنده یا شخص فضول مراجعه نموده و طرح دعوای مقتضی نماید
*در انتها پیشنهاد میکنیم مطلب غرامات ناشی از مستحق للغیر درآمدن مبیع را مطالعه نمایید*
*برای تماس با وکیل می توانید از طریق صفحه شماره وکیل تهران ارتباط حاصل نمایید*
2026-04-12
بنده یک قطعه زمین در سال ۹۹ از شخصی خریدم به صورت قولنامه و تو بنگاه معامله کردیم و به غیر از ما ۱۰۰ قطعه زمین به صورت قولنامه ای فروخته و حالا طرف وکیلش تو سال۱۴۰۳ به شخص دیگه ای فروخته و طرف رفته سند اوقافی و جواز ساخت گرفته و با اوقاف هم قرار داد دارن که تا وقتی اینا معرفی نامه ندن ، اوقاف سند نمیزنه الان ما از اون شکایت کیفری فروش مال غیر شکایت کردیم و میخواستیم ببینم قاضی چه رای به اون میده و تکلیف زمین ما چی میشه و چقدر زمان میبره
وکیل محمد حاتمی فر
درود، بنابر توضیحات ارائه شده موضوع مصداق فروش مال غیر بوده و در صورت احراز بدین امر که ملک موصوف پیشتر به صورت عادی به شما فروخته شده و سپس انتقال به شخص ثالث صورت گرفته شخص در حکم کلاهبردار بوده و مجازات چنین جرمی برای فرد مرتکب در نظر گرفته خواهد شد، همچنین در نظر داشته باشید در صورت اثبات این امر انتقال دوم صحیح نبوده و می توانید نسبت به ابطال اسناد و ... شخص دوم خریدار اقدام نمایید. موفق باشید
2026-04-10
سلام وقت بخیر من یک کامیون با دومادمون شراکتی داشتم چهار ماه پیش سهمش رو طبق قولنامه ازش خریدم و یه چک 20روزه بهش دادم بعد یک هفته دبه کرد و خواست معامله رو به هم بزنه منم چکش رو سر تاریخ ثبت نکردم چون سند بهم نمیداد بعددوماه چک رو ثبت کردم و ازش شکایت کردم بابت سند الان قاضی محکومش کرد به الزام به سند الان پول چک از دستم رفت میتونم اعسار بزنم قسطی پرداخت کنم
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، مانعی جهت تقدیم دادخواست وجود ندارد، اما در نظر داشته باشید که شما می بایست ضمن دادخواست اعسار صورت اموال خود را ضمیمه نمایید که کامیون خریداری شده جزئی از آن می باشد و ممکن است دادگاه با وجود داشتن مال به نام شما اعسار را نپذیرد و همچنین امکان توقیف وسیله نقلیه وجود خواهد داشت
2026-03-27
من الان یه موتور صفرخریدم 24ساعت نیس خریدم مخام موتور پس بدم میشع معامله رو فسق کنم
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در نظر داشته باشید که عقد بیع به دلیل لزوم آن غالبا غیر قابل فسخ می باشد مگر اینکه خیارات قانونی از جهت فسخ نمودن توسط خریدار در قرارداد درج شده باشد. به هر روی موضوع نیاز به بررسی داشته و قرارداد تنظیمی نیز می بایست مطالعه شود
2026-03-26
سلام در سال 1374 پدرم فوت شد من و برادرم 6 و4 ساله بودیم مادرم چند روز بعد از فوت پدرم رفت مادر بزرگم بدون اینکه ورثه و اموال پدرم را از طریق انحصار وراثت مشخص کند قبل از چهلم پدرم کامیون سنگین پدرم را فروخت پدرم در حین پنچر گیری لاستیک تریلی بر اثر اثابت بچه رینگ فوت کرد و مجدد بعد اینکه من 10 سالم شد مادر بزرگم خانه ای که یکی از وارثین آن پدرم بود را فروخت چطوری باید از حق و حقوقم دفاع کنم و اموال رو پس بگیرم چون مادربزرگم فوت شد
وکیل محمد حاتمی فر
درود، به دلیل اینکه مادربزرگ با وجود اینکه اموال متعلق به وراث دیگر نیز از جمله شما و برادر و ... را بدون اذن و اجازه ورثه فروخته است معامله موصوف ظاهرا فضولی بوده و قابلیت رد و ابطال نسبت به سهم ورثه وجود دارد (البته می بایست جنبه های دیگر بررسی شود). در صورت رد در صورت وجود داشتن مال می توانید به آن رجوع نموده و در صورت تلف حکمی تلقی شدن آن می توانید نسبت به قیمت و ... به اموال بجا مانده مادربزرگ فوت شده مراجعه نمایید. اما در نظر داشته باشید که پاسخ داده شده قطعی نبوده و ارائه راهکار مستلزم بررسی کامل موضوع و مستندات می باشد. موفق باشید
2026-02-22
با سلام بنده سال قبل یک واحد پیش فروش خریدم بیعانه اولیه داده شده چک هایی که به فروشنده داده بودم یا بانک وصول شده یا حضوری به حسابشان واریز میکردم چکم را میگرفتم آخرین چک که 1404/11/27 برای داشتن برگشتی حسابم نتوانستم به حسابم بریزم از فروشنده شبا خواستم تا واریز کنم که نداد طبق قرار داد که نوشته شده در صورت برگشت چک معامله فسخ وبیست درصد معامله خسارت تعیین گردیده که فروشنده 28همان روز برای بنده اظهار نامه فسخ وخسارت ارسال کرده راه حل
وکیل محمد حاتمی فر
درود، می بایست قرارداد مطالعه و بررسی شود، اما با توجه به ظاهر موضوع اختیار فسخ به فروشنده داده شده است و در صورت وجود چنین شرطی که با برگشت چک ایشان اختیار فسخ خواهند داشت و اثبات موضوع توسط ایشان و قصور و نقض تعهد از ناحیه شما دادگاه ممکن است حکم به اعلام فسخ صادر نماید. به هر روی موضوع نیاز به بررسی بیشتر دارد
این مقاله چقدر براتون مفید بود؟
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
