موضوعی که غالبا مراجعه کنندگان در خصوص تنظیم قرارداد و معامله با آن دست و پنجه نرم می کنند فسخ معامله به دلیل عدم پرداخت مابقی ثمن معامله می باشد
فهرست مطالب
با این توضیح که فرضی را در نظر بگیرید که فروشنده با تنظیم مبایعه نامه اقدام به فروش ملک خود به ارزش 30 میلیارد تومان می نماید.
در قرارداد شرط می شود که 10 میلیارد تومان با امضای قرارداد به فروشنده پرداخت شود، 10 میلیارد تومان با تحویل ملک و همچنین 10 میلیارد باقی مانده با تنظیم سند رسمی انتقال به نام خریدار، به فروشنده ملک پرداخت شود
“البته در نظر داشته باشید که میزان مبالغ پرداختی با توافق طرفین معامله و همچنین عرف معاملات منطقه قابل تغییر می باشد”
سوالی که در این بین مطرح می شود این است که اگر به طور مثال خریدار طبق معامله با شرایط ذکر شده با پرداخت 10 میلیارد دوم ملک را تحویل گرفته باشد اما در تاریخ تنظیم سند به محضر یا دفتر اسناد رسمی مراجعه ننماید و مابقی مبلغ را به فروشنده پرداخت نکند وضعیت معامله به چه صورت می باشد
فسخ معامله به دلیل عدم پرداخت مابقی ثمن معامله
همانطور که توضیح داده ایم و با ذکر مثالی به توضیح پرداخته ایم به این پرسش رسیدیم که اگر باقی مانده ثمن توسط خریدار به فروشنده تسلیم نگردد، وضعیت معامله به چه صورت می باشد؟ آیا فسخ معامله به دلیل عدم پرداخت مابقی ثمن معامله امکانپذیر است؟
در خصوص این موضوع می بایست به متن قرارداد یا بعبارتی مبایعه نامه اعتنا نمود، به اینصورت که آیا اشتراط خیار بدین منظور در معامله ایجاد شده است
با توجه به اینکه به موجب قانون مدنی، قرارداد بیع یا فروش به صورت لازم می باشد بدون وجود خیار فسخ معامله و یا توافق طرفین بابت این امر، امکان فسخ و بهم زدن معامله امکانپذیر نمی باشد
بنابراین ابتدا می بایست در قرارداد این موضوع بررسی شود که آیا امکان فسخ معامله در صورت عدم پرداخت ثمن برای فروشنده فراهم می باشد، به عبارت دیگر آیا فسخ معامله به دلیل عدم پرداخت مابقی ثمن در مبایعه نامه شرط شده است
در صورتی که حق فسخ برای فروشنده پیش بینی شده باشد، با عدم پرداخت ثمن و وجه معامله توسط خریدار به فروشنده این حق برای فروشنده حاصل می شود که با استناد به آن اقدام به فسخ قرارداد و مبایعه نامه نماید
اما در صورتی که طرفین معامله این حق را برای فروشنده در نظر نگرفته باشند، فروشنده در این فرض صرفا می تواند باقی مانده ثمن و همچنین در صورت وجود شرایطی، خسارت تاخیر تادیه (دیرکرد) را نیز از خریدار مطالبه نماید
در مواردی که شرط مربوط به فسخ معامله در مبایعه نامه درج شده است، بررسی اعتبار شرط فسخ در قرارداد و همچنین نحوه اعمال آن اهمیت دارد برای توضیحات بیشتر درباره شرایط فسخ قرارداد حتی در صورت درج شرط اسقاط خیارات، می توانید به مقاله «فسخ قرارداد با وجود اسقاط فسخ و کافه خیارات» مراجعه کنید.
آیا فروشنده می تواند به استناد خیار تاخیر ثمن معامله را فسخ نماید؟
به موجب قانون مدنی و به استناد ماده 402 آن قانون زمانی خیار تاخیر ثمن برای فروشنده ملک ایجاد می شود که علاوه بر شرایط مندرج در قانون، برای پرداخت ثمن اجل و مدتی مشخص نشده باشد و همچنین در مدت سه روز فروشنده مبیع یا موضوع مبایعه نامه را به خریدار تسلیم ننموده باشد
“در این میان بهتر است مقاله مرتبط با دلایل فسخ مبایعه نامه توسط فروشنده که به طور کامل در مورد این موضوع توضیحاتی ارائه داده است را مطالعه نمایید”
بنابراین در فرضی که در ابتدای مقاله مطرح شد و غالب قرارداد ها و مبایعه نامه ها بر طبق آن تنظیم می شوند، در بیشتر اوقات امکان اعمال خیارتاخیر ثمن معامله در خصوص مبایعه نامه، علی الاخصوص در موضوعی که ملکی مورد معامله قرار می گیرد، فراهم نمی باشد
در صورتی که حق فسخ برای فروشنده در مبایعه نامه قید شود، فروشنده می تواند مبایعه نامه را فسخ نماید برای درک کامل تر دلایل فسخ مبایعه نامه توسط فروشنده و شرایط مختلف آن در رویه قضایی، به صفحه مربوطه مراجعه کنید.
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
رای وحدت رویه در خصوص عدم پرداخت ثمن معامله شماره 810 مورخ 1400/03/04
مستفاد از مواد ۲۱۹، ۲۲۰، ۲۲۴، ۲۲۵، و ۴۵۴ قانون مدنی، چنانچه در ضمن عقد بیع، شرط شود در صورت عدم پرداخت اقساط ثمن در مواعد تعیین شده، فروشنده حق فسخ و استرداد مبیع را دارد، با تحقق شرط و اعمال حق فسخ ولو اینکه خریدار بدون در نظر گرفتن حق فسخ، مبیع را به شخص دیگری فروخته باشد، مبیع باید به بایع مسترد شود و عدم اطلاع خریدار بعدی از شرط مذکور با توجه به درج آن در متن قرارداد، به اقتضای رفتار متعارف اشخاص و حق تقدم مالک، موجب بیاثر شدن شرط و زوال حق مالک اولیه نسبت به عین مال نخواهد بود. بنا به مراتب، رأی شعبه شانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان مازندران تا حدی که با این نظر انطباق دارد به اکثریت آراء صحیح و قانونی تشخیص داده میشود. این رأی طبق ماده ۴۷۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات بعدی، در موارد مشابه برای شعب دیوان عالی کشور، دادگاهها و سایر مراجع، اعم از قضایی و غیر آن لازمالاتباع است.
نمونه رأی دادگاه بدوی
نمونه رأی دادگاه تجدیدنظر استان
اگر در بخش پرسش و پاسخ خود درباره نحوه اجرای فسخ، اثبات شرط فسخ، یا راهکارهای قانونی آن سوالی دارید، بخش مشاوره فسخ قرارداد + پرسش و پاسخ می تواند به شما کمک کند تا پاسخ های بیشتری در موضوع فسخ بیابید
پرسش و پاسخ ها
2026-04-19
درود و عرض ادب با توجه به شرایط جنگی حال حاضر آیا میشه مستأجری که اجاره رو پرداخت نمی کنه یا فقط بخشی از اجاره رو واریز می کنه از طریق دادگاه دستور تخلیه شو گرفت؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در صورت انقضای مدت اجاره چنین امری امکان پذیر می باشد، در غیر اینصورت و همچنین زمانی که چنین شرطی در قرارداد اجاره گنجانده نشده باشد که عدم پرداخت اجاره موجب اختیار به فسخ و تخلیه باشد چنین اختیاری برای شما فراهم نمی باشد
2026-04-18
با سلام و احترام تاریخ 1405.01.17یک قرارداد پیش فروش آپارتمان داخل دفتر شرکت انبوه ساز امضا کردیم قرار بر این که صد میلیون به عنوان بیعانه پرداخت کنیم و 3 روز بعد یک میلیارد و هفتصد تومان و خرداد ماه هم 500 میلیون و 300 هم موقع تحویل واحد پرداخت کنیم و 400 میلیون هم وام به ما تعلق بگیره ، ما به دلیلی پولمون آماده نشده که بتونیم پرداخت کنیم از املاک مهلت گرفتیم که 1 میلیارد بدیم ولی اونم نشد لطفا راهنمایی جهت فسخ و بازگشت بیعانه. تشکر
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، با توجه به مبایعه نامه ارسالی این امر مشخص می گردد کلیه خیارات در عقد به جز انتقال موضوع مبایعه نامه به غیر توسط فروشنده و ایجاد شدن حق فسخ برای شما ساقط شده است. در صورت اینکه مانعی برای انتقال مانند رهن، عملیات اجرایی دادگستری و ... از ناحیه فروشنده وجود نداشته باشد عقد لازم و الزام آور بوده و در صورت عدم تراضی با فروشنده می بایست به آن عمل نموده و نسبت به پرداخت وجوه اقدام نمایید
2026-04-17
سلام خستنه باشین خوب هستین پدر من یک زمینی داشته که برای خوش بوده واین زمینی که برای خودش بوده رو با عموم معامله کرده ۸۰۰کتر داده ۸۰۰کتر گرفته واون زمینی که عموی بنده به پدرم داده وراثتی هست یعنی هنوز تقسیم نکردن ایننم بگم که اون زمین بین پنج نفر تقسیم میشه میخوام بدونم ایا میشه بعد گذشت دوسال که گذشته از این معامله پشیمان شد چون اون زمینه ورثه اییه
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر سپاسگزارم، در صورتی که اختیاری مبنی بر فسخ برای پدر در نظر گرفته نشده باشد، صرف اینکه پدر با وجود اطلاع از اینکه ملک به صورت ورثه ای بوده است، برای ایشان اختیار فسخ و برهم زدن معامله ایجاد نخواهد نمود. مگر در صورتیکه عموی شما نسبت به مازاد مالی که به ایشان تعلق داشته، معامله نموده باشد و یا سهم شخص دیگری را به پدر شما فروخته باشد که در اینصورت موضوع جای بررسی و طرح دعوی در دادگاه را خواهد داشت. موفق باشید
2026-04-12
با سلام و احترام ملکی را 31-3-1403 اجاره و سال بعد هم با افزایش زیر 20 درصد تمدید کردم . مستاجر در 24-12-1404 اعلام نموده توانایی پرداخت ندارم آخر فروردین تخلیه میکنم من امکان عودت مبلغ قرض الحسنه دریافتی فعلا ندارم
املاکی میگه در اینصورت طبق قانون اردیبهشت و خرداد را نباید اجاره بها بدهند من هر چی قوانین مالک و مستاجر را سرچ کردم چیزی عایدم نشد لطفا با قبول زحمت بررسی و بفرمائید که حرف املاکی طبق قانون هست یا نه با سپاس فراوان
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در نظر داشته باشید که عقد اجاره عقدی لازم می باشد و تا پایان مدت آن در صورتی که امکان فسخ و ... وجود نداشته باشد دارای اعتبار می باشد و طرفین ملزم به چنین قراردادی می باشند، بنابراین در صورت عدم پرداخت اجاره بها امکان کسر وجوه پرداخت نشده با رسیدگی در دادگاه وجود دارد و همچنین تا پایان مدت اجاره شما تعهدی به پرداخت مبلغ ودیعه نخواهید داشت مگر اینکه به تراضی این امر صورت پذیرد. موفق باشید
2026-04-03
سلام من یه سال توی آشنایی با دختر خالم بودم.توی این یک سال هیچ عقدی خونده نشد.من توی این یک سال پول و هدیه دادم بهش میتونم پس بگیرم؟؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در صورتی که از رابطه ایجاد شده بتوان نامزد بودن را برداشت نمود احکام ماده 1037 قانون مدنی که مقرر می دارد: "هر یک از نامزدها میتواند در صورت به هم خوردن وصلت منظور هدایایی را که به طرف دیگر یا ابوین او برای وصلت منظور داده است مطالبه کند اگر عین هدایا موجود نباشد مستحق قیمت هدایایی خواهد بود که عادتاً نگاه داشته میشود مگر اینکه آن هدایا بدون تقصیر طرف دیگر تلف شده باشد" جاری می باشد در غیر اینصورت حکم ماده 804 برقرار می گردد
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
