موضوعی که غالبا مراجعه کنندگان در خصوص تنظیم قرارداد و معامله با آن دست و پنجه نرم می کنند فسخ معامله به دلیل عدم پرداخت مابقی ثمن معامله می باشد
فهرست مطالب
با این توضیح که فرضی را در نظر بگیرید که فروشنده با تنظیم مبایعه نامه اقدام به فروش ملک خود به ارزش 30 میلیارد تومان می نماید.
در قرارداد شرط می شود که 10 میلیارد تومان با امضای قرارداد به فروشنده پرداخت شود، 10 میلیارد تومان با تحویل ملک و همچنین 10 میلیارد باقی مانده با تنظیم سند رسمی انتقال به نام خریدار، به فروشنده ملک پرداخت شود
“البته در نظر داشته باشید که میزان مبالغ پرداختی با توافق طرفین معامله و همچنین عرف معاملات منطقه قابل تغییر می باشد”
سوالی که در این بین مطرح می شود این است که اگر به طور مثال خریدار طبق معامله با شرایط ذکر شده با پرداخت 10 میلیارد دوم ملک را تحویل گرفته باشد اما در تاریخ تنظیم سند به محضر یا دفتر اسناد رسمی مراجعه ننماید و مابقی مبلغ را به فروشنده پرداخت نکند وضعیت معامله به چه صورت می باشد
فسخ معامله به دلیل عدم پرداخت مابقی ثمن معامله
همانطور که توضیح داده ایم و با ذکر مثالی به توضیح پرداخته ایم به این پرسش رسیدیم که اگر باقی مانده ثمن توسط خریدار به فروشنده تسلیم نگردد، وضعیت معامله به چه صورت می باشد؟ آیا فسخ معامله به دلیل عدم پرداخت مابقی ثمن معامله امکانپذیر است؟
در خصوص این موضوع می بایست به متن قرارداد یا بعبارتی مبایعه نامه اعتنا نمود، به اینصورت که آیا اشتراط خیار بدین منظور در معامله ایجاد شده است
با توجه به اینکه به موجب قانون مدنی، قرارداد بیع یا فروش به صورت لازم می باشد بدون وجود خیار فسخ معامله و یا توافق طرفین بابت این امر، امکان فسخ و بهم زدن معامله امکانپذیر نمی باشد
بنابراین ابتدا می بایست در قرارداد این موضوع بررسی شود که آیا امکان فسخ معامله در صورت عدم پرداخت ثمن برای فروشنده فراهم می باشد، به عبارت دیگر آیا فسخ معامله به دلیل عدم پرداخت مابقی ثمن در مبایعه نامه شرط شده است
در صورتی که حق فسخ برای فروشنده پیش بینی شده باشد، با عدم پرداخت ثمن و وجه معامله توسط خریدار به فروشنده این حق برای فروشنده حاصل می شود که با استناد به آن اقدام به فسخ قرارداد و مبایعه نامه نماید
اما در صورتی که طرفین معامله این حق را برای فروشنده در نظر نگرفته باشند، فروشنده در این فرض صرفا می تواند باقی مانده ثمن و همچنین در صورت وجود شرایطی، خسارت تاخیر تادیه (دیرکرد) را نیز از خریدار مطالبه نماید
در مواردی که شرط مربوط به فسخ معامله در مبایعه نامه درج شده است، بررسی اعتبار شرط فسخ در قرارداد و همچنین نحوه اعمال آن اهمیت دارد برای توضیحات بیشتر درباره شرایط فسخ قرارداد حتی در صورت درج شرط اسقاط خیارات، می توانید به مقاله «فسخ قرارداد با وجود اسقاط فسخ و کافه خیارات» مراجعه کنید.
آیا فروشنده می تواند به استناد خیار تاخیر ثمن معامله را فسخ نماید؟
به موجب قانون مدنی و به استناد ماده 402 آن قانون زمانی خیار تاخیر ثمن برای فروشنده ملک ایجاد می شود که علاوه بر شرایط مندرج در قانون، برای پرداخت ثمن اجل و مدتی مشخص نشده باشد و همچنین در مدت سه روز فروشنده مبیع یا موضوع مبایعه نامه را به خریدار تسلیم ننموده باشد
“در این میان بهتر است مقاله مرتبط با دلایل فسخ مبایعه نامه توسط فروشنده که به طور کامل در مورد این موضوع توضیحاتی ارائه داده است را مطالعه نمایید”
بنابراین در فرضی که در ابتدای مقاله مطرح شد و غالب قرارداد ها و مبایعه نامه ها بر طبق آن تنظیم می شوند، در بیشتر اوقات امکان اعمال خیارتاخیر ثمن معامله در خصوص مبایعه نامه، علی الاخصوص در موضوعی که ملکی مورد معامله قرار می گیرد، فراهم نمی باشد
در صورتی که حق فسخ برای فروشنده در مبایعه نامه قید شود، فروشنده می تواند مبایعه نامه را فسخ نماید برای درک کامل تر دلایل فسخ مبایعه نامه توسط فروشنده و شرایط مختلف آن در رویه قضایی، به صفحه مربوطه مراجعه کنید.
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
رای وحدت رویه در خصوص عدم پرداخت ثمن معامله شماره 810 مورخ 1400/03/04
مستفاد از مواد ۲۱۹، ۲۲۰، ۲۲۴، ۲۲۵، و ۴۵۴ قانون مدنی، چنانچه در ضمن عقد بیع، شرط شود در صورت عدم پرداخت اقساط ثمن در مواعد تعیین شده، فروشنده حق فسخ و استرداد مبیع را دارد، با تحقق شرط و اعمال حق فسخ ولو اینکه خریدار بدون در نظر گرفتن حق فسخ، مبیع را به شخص دیگری فروخته باشد، مبیع باید به بایع مسترد شود و عدم اطلاع خریدار بعدی از شرط مذکور با توجه به درج آن در متن قرارداد، به اقتضای رفتار متعارف اشخاص و حق تقدم مالک، موجب بیاثر شدن شرط و زوال حق مالک اولیه نسبت به عین مال نخواهد بود. بنا به مراتب، رأی شعبه شانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان مازندران تا حدی که با این نظر انطباق دارد به اکثریت آراء صحیح و قانونی تشخیص داده میشود. این رأی طبق ماده ۴۷۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات بعدی، در موارد مشابه برای شعب دیوان عالی کشور، دادگاهها و سایر مراجع، اعم از قضایی و غیر آن لازمالاتباع است.
نمونه رأی دادگاه بدوی
نمونه رأی دادگاه تجدیدنظر استان
اگر در بخش پرسش و پاسخ خود درباره نحوه اجرای فسخ، اثبات شرط فسخ، یا راهکارهای قانونی آن سوالی دارید، بخش مشاوره فسخ قرارداد + پرسش و پاسخ می تواند به شما کمک کند تا پاسخ های بیشتری در موضوع فسخ بیابید
پرسش و پاسخ ها
2026-04-12
با سلام و احترام ملکی را 31-3-1403 اجاره و سال بعد هم با افزایش زیر 20 درصد تمدید کردم . مستاجر در 24-12-1404 اعلام نموده توانایی پرداخت ندارم آخر فروردین تخلیه میکنم من امکان عودت مبلغ قرض الحسنه دریافتی فعلا ندارم
املاکی میگه در اینصورت طبق قانون اردیبهشت و خرداد را نباید اجاره بها بدهند من هر چی قوانین مالک و مستاجر را سرچ کردم چیزی عایدم نشد لطفا با قبول زحمت بررسی و بفرمائید که حرف املاکی طبق قانون هست یا نه با سپاس فراوان
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در نظر داشته باشید که عقد اجاره عقدی لازم می باشد و تا پایان مدت آن در صورتی که امکان فسخ و ... وجود نداشته باشد دارای اعتبار می باشد و طرفین ملزم به چنین قراردادی می باشند، بنابراین در صورت عدم پرداخت اجاره بها امکان کسر وجوه پرداخت نشده با رسیدگی در دادگاه وجود دارد و همچنین تا پایان مدت اجاره شما تعهدی به پرداخت مبلغ ودیعه نخواهید داشت مگر اینکه به تراضی این امر صورت پذیرد. موفق باشید
2026-04-03
سلام من یه سال توی آشنایی با دختر خالم بودم.توی این یک سال هیچ عقدی خونده نشد.من توی این یک سال پول و هدیه دادم بهش میتونم پس بگیرم؟؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در صورتی که از رابطه ایجاد شده بتوان نامزد بودن را برداشت نمود احکام ماده 1037 قانون مدنی که مقرر می دارد: "هر یک از نامزدها میتواند در صورت به هم خوردن وصلت منظور هدایایی را که به طرف دیگر یا ابوین او برای وصلت منظور داده است مطالبه کند اگر عین هدایا موجود نباشد مستحق قیمت هدایایی خواهد بود که عادتاً نگاه داشته میشود مگر اینکه آن هدایا بدون تقصیر طرف دیگر تلف شده باشد" جاری می باشد در غیر اینصورت حکم ماده 804 برقرار می گردد
2026-03-27
من الان یه موتور صفرخریدم 24ساعت نیس خریدم مخام موتور پس بدم میشع معامله رو فسق کنم
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در نظر داشته باشید که عقد بیع به دلیل لزوم آن غالبا غیر قابل فسخ می باشد مگر اینکه خیارات قانونی از جهت فسخ نمودن توسط خریدار در قرارداد درج شده باشد. به هر روی موضوع نیاز به بررسی داشته و قرارداد تنظیمی نیز می بایست مطالعه شود
2026-03-13
سلام من حدوده یه ماه پیش ازدواج کردم،اقاوقتی اومدخواستگاری به من گفت پابنددارم به خاطره چک ه برگشتی،،،وحدوداپونزده روزبعدازازدواج م پلیس دستگیرش کرد،واون موقع متوجه شدم کلادزدبوده وقبلاهم واسه دزدی زندان بوده،مادروپدرش هم اومدن واسه خواستگاری ایامیتوانم هم ازخودش هم ازپدرومادرش شکایت کنم وچطورمیتوانم طلاق بگیرم؟؟؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود، شاید بتوان موضوع پیش آمده را از جهت تدلیس در نکاح پیگیری نمود و بابت فسخ نکاح اقدام به طرح دعوی نمود، بهتر است پیش از آنکه تاخیر موجب ساقط شدن حق فسخ نکاح شود دعوی مقتضی مطرح شود. در خصوص خسارت شاید بتوان از جهت مسئولیت مدنی دعوی مقتضی مطرح نمود اما شانس پیروزی در این دعوی کمتر می باشد. به هر روی موضوع نیاز به بررسی بیشتر دارد
2026-02-27
سلام ملکی را فروختم و مرحله اول پول به موقع واریز شد ولی مرحله دوم به موقع واریز نشد و ما در مبایعه نامه هم ذکر کردیم که اگه به موقع پول واریز نشود فروشنده حق فسخ دارد حالا بعد از اون تاریخ آیا میتوانم فسخ کنم و مراحل کار چی هستن
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در این خصوص می بایست سریعا نسبت به ارسال اظهارنامه مبنی بر فسخ به خریدار اقدام نمایید، سایر اقدامات مربوط به آن از جمله طرح دعوی و ... نیاز به بررسی بیشتر دارد
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
