یکی از شروط حائز اهمیتی که در قولنامه و مبایعه نامه ها ذکر می شود، وجه التزام و یا به عبارتی خسارت عدم انجام تعهد توسط طرفین قرارداد می باشد.
دلیل اهمیت بیشتر این شرط نسبت به سایر شروط مندرج در قرارداد، اهرم فشار برای بجا آوردن تعهدات طرفین به انجام قرارداد و همچنین گرفتن وجه یا خسارت برای جبران خسارت به بار آمده است.
به اینصورت که طرفین بابت اینکه طرف مقابل در زمان مقرر شده تعهد خود را اجرا نماید شرط پرداخت خسارت یا وجه التزام در قولنامه یا مبایعه نامه را درج می نمایند که در ادامه به آن می پردازیم
وجه التزام قراردادی در قولنامه و مبایعه نامه
همانطور که توضیح داده ایم طرفین قرارداد برای اینکه طرف مقابل در زمان و موعد مقرر تعهد خود را انجام دهد و همچنین در صورت به بار آمدن خسارت از عدم انجام تعهد، مبلغی را تحت عنوان خسارت مطالبه نماید وجه التزام در قرارداد شرط می شود.
به موجب ماده 230 قانون مدنی: اگر در ضمن معامله شرط شده باشد که، در صورت تخلف متخلف مبلغی به عنوان خسارت تادیه نماید، حاکم نمی تواند او را به بیش تر یا کم تر از آنچه ملزم شده است محکوم کند
بنابراین مطابق این ماده ضمن پذیرش وجه التزام می توان دو طریق وجه التزام یا خسارت از انجام تعهد در قرارداد در نظر گرفت.
می توان مبلغی را به طور قطع و مشخص در قرارداد پیش بینی نمود، به طور مثال اگر فروشنده در تاریخ مشخص شده در دفتر اسناد رسمی حاضر نشود می بایست مبلغ مشخص (که می توان به صورت درصدی در قرارداد ذکر نمود) به عنوان وجه التزام به خریدار پرداخت نماید یا می توان برای آن حد و سقفی در نظر گرفت.
به اینصورت که در صورت نقض تعهد، شخص متخلف تا 10% از ثمن قرارداد را به شخص مقابل پرداخت نماید. در این فرض دادگاه پس از احراز تخلف می بایست به کمک کارشناس میزان خسارت ایجاد شده را تا سقف مبلغ تعیین شده مشخص نماید
آیا می توان هر میزان وجه التزام یا خسارت را در قرارداد پیش بینی نمود؟
اختلاف میان قضات در خصوص اینکه در مواجه با وجه التزام چه اقدامی می بایست صورت پذیرد منتهی به تصویب رای وحدت رویه شماره 805 مورخ 16/10/1399 دیوان عالی کشور شد
با این توضیح که اگر افراد در قرارداد (قولنامه، مبایعه نامه و …) هر میزان مبلغی را به عنوان وجه التزام یا خسارت قراردادی درج نمایند، آیا می توان آن را قانونی دانست و شخص متخلف و نقض کننده تعهد را به آن میزان محکوم نمود؟
در خصوص وجه التزام و خسارت قراردادی عادلانه و متعارف میان قضات دادگاه ها تقریبا اختلافی وجود ندارد. به طور مثال اگر افراد در قولنامه ی فروش ملکی که ارزش آن 20 میلیارد تومان باشد، خسارت عدم مراجعه فروشنده به دفتر اسناد رسمی بابت تنظیم سند را 500 میلیون تا 1 میلیارد تومان تعیین نمایند چون با توجه به ارزش ملک این میزان از نظر عرف، عادلانه به نظر می رسد دادگاه ها شخص نقض کننده تعهد و متخلف را به آن میزان محکوم می نماید
اما اگر میزان وجه التزام و خسارت قراردادی، نامتعارف و غیر عقلایی باشد تا پیش از تصویب رای وحدت رویه، غالب قضات نسبت به صدور رای بر طبق آن ممانعت ورزیده و به دلیل غیر عادلانه بودن دعوا را مورد پذیرش ندانسته و اقدام به رد آن اقدام می نموده اند
رای وحدت رویه وجه التزام قراردادی شماره 805 مورخ 16/10/1399 دیوان عالی کشور
تعیین وجه التزام قراردادی به منظور جبران خسارت تاخیر در ایفای تعهدات پولی ، مشمول اطلاق ماده 230 قانون مدنی و عبارت قسمت اخیر ماده 522 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 است و با عنایت به ماده 6 قانون اخیر الذکر ، مبلغ وجه التزام تعیین شده در قرارداد ، حتی اگر بیش از شاخص قیمت های اعلامی رسمی ( نرخ تورم ) باشد، در صورتی که مغایرتی با قوانین و مقررات امری؛ از جمله مقررات پولی نداشته باشد، معتبر و فاقد اشکال قانونی است. بنا به مراتب، رای شعبه 25 دادگاه تجدید نظر استان مازندران تا حدی که با این نظر انطباق دارد به اکثریت آراء صحیح و قانونی تشخیص داده می شود. این رای طبق ماده 471 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات بعدی در موارد مشابه برای شعب دیوان عالی کشور ، دادگاه ها و سایر مراجع ؛ اعم از قضایی و غیر آن لازم الاتباع است .
هیات عمومی دیوانعالی کشور
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
بنابراین مطابق نص و ظاهر رای وحدت رویه مذکور اشخاص می توانند هر میزان مبلغی را به عنوان وجه التزام و خسارت قراردادی را در معامله پیش بینی نمایند
اما با وجود تصویب رای وحدت رویه دیده شده است که قضات بنابر اینکه وجه التزام مخالف نظم عمومی، اخلاق حسنه بوده و یا بنابر مغایرت با مقررات و نظام پولی و همچنین لزوم منصفانه بودن شروط قراردادی به طور قاطع نظری به پذیرش دعوای وجه التزام با مبالغ هنگفت را ندارند
بنابراین می توان گفت که کماکان و با وجود تصویب رای وحدت رویه اختلاف به طور قطعی مرتفع نشده است
نمونه رای بدوی (صفحه یک)
نمونه رای بدوی (صفحه دو)
نمونه رای تجدیدنظر (صفحه یک)
نمونه رای تجدیدنظر (صفحه دو)
*برای تماس با وکیل می توانید از طریق صفحه شماره وکیل تهران ارتباط حاصل نمایید*
2025-05-02
سلام وقت بخیر، من یه ملکبه یکنفر فروختم ولی تاریخ محضر سال ۹۷ بوده برای سند، خریدار مایل به گرفتن سند نبودن چون اصلا حاضر نبود و میگفتن اشکالی نداره چون ما پول سندرو دیر تر میدم و بهتره، و هم من و خریدار حاضر به دفتر خانه نشدیم ، الان خریدار رفته شکایت کرده که من خسارت از سال ۹۷ میخوام، در صورتی که در هیچ کدام از ما در دفترخانه حاضر نبودیم؟ خسارتم روزی ۲۰۰۰۰۰ هزار تومان است
2025-05-02
سلام مبلغ دویست پنجاه میلیون تومان پول پیش جهت خرید مسکن دادم .ولی به دلایلی فسخ کردیم.ولی صاحب خانه میگوید باید خانه بفروش برسد تا من پولشما برگردانم .چکار باید کرد که این پول به من برگردد.ممون
وکیل محمد حاتمی فر
درود، نسبت به مطالبه مبلغ به انضمام خسارت تاخیر تادیه از طریق دادگاه اقدام نمایید
2025-04-18
سلام جناب وکیل گرامی من تاریخ 1403/11/09 خودرومو فروختم و طبق قولنامه تا 30روز وکالت تعویض پلاک دادم به خریدار اما فک پلاک نکرده و مجدد 1403/12/13 وکالت 10 روز تمدید کردم و مجدد فک انجام نشده و خلافی کشف حجاب و ... برا من داره ثبت میشود من میتونم ازش ضرر زیان دریافت کنم
وکیل محمد حاتمی فر
درود، علاوه بر مطالبه خسارت ( در صورت درج چنین شرطی در قولنامه ) و همچنین خلافی صورت گرفته می توانید نسبت به فک پلاک خودرو اقدام نمایید. موفق باشید
2025-04-18
سلام وقت بخیر ساکن شهرک اکباتان هستم به همراه پدر و مادرم لوله فاضلاب سرویس بهداشتی طبقه ی فوقانی به دلیل ایجاد ضربه حین فنر زنی ( طبق گفته خودشان ) دچار از بین رفتن آب بندی و چکه ی فاضلاب به سقف کاذب واحد پایین ، شده . این پروسه نزدیک به یک سال با گفتار آرام و ملاحظات ادبی و همسایگی به اطلاع ایشان رسیدهبارها نوشته کتبی به درب منزل این دوستان چسباندیم و به اطلاعشان رساندیم که وضعیت غیر قابل تحمل و سرویس غیر قابل استفاده
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در صورت عدم توافق در این خصوص می توانید برای مطالبه خسارت ایجاد شده از طریق مرجع قضایی اقدام نمایید.
2025-04-14
سلام جناب حاتمی فر عزیز من در رابطه با عدم پرداخت چک شکایت کردم به این صورت درخواست صدور اجراییه نسبت به چک بلا محل و حکم جلب را گرفتم آیا میتوانم موقع کرفتم پول چک خسارت را هم بگیرم
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، صدور اجراییه صرفا در خصوص اصل مبلغ چک به همراه حق الوکاله وکیل می باشد. در صورت تمایل به اخذ خسارت چک صیادی می بایست این امر به موجب دادخواست مجزی مطالبه خسارت صورت پذیرد
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
