یکی از شروط حائز اهمیتی که در قولنامه و مبایعه نامه ها ذکر می شود، وجه التزام و یا به عبارتی خسارت عدم انجام تعهد توسط طرفین قرارداد می باشد.
دلیل اهمیت بیشتر این شرط نسبت به سایر شروط مندرج در قرارداد، اهرم فشار برای بجا آوردن تعهدات طرفین به انجام قرارداد و همچنین گرفتن وجه یا خسارت برای جبران خسارت به بار آمده است.
به اینصورت که طرفین بابت اینکه طرف مقابل در زمان مقرر شده تعهد خود را اجرا نماید شرط پرداخت خسارت یا وجه التزام در قولنامه یا مبایعه نامه را درج می نمایند که در ادامه به آن می پردازیم
وجه التزام قراردادی در قولنامه و مبایعه نامه
همانطور که توضیح داده ایم طرفین قرارداد برای اینکه طرف مقابل در زمان و موعد مقرر تعهد خود را انجام دهد و همچنین در صورت به بار آمدن خسارت از عدم انجام تعهد، مبلغی را تحت عنوان خسارت مطالبه نماید وجه التزام در قرارداد شرط می شود.
به موجب ماده 230 قانون مدنی: اگر در ضمن معامله شرط شده باشد که، در صورت تخلف متخلف مبلغی به عنوان خسارت تادیه نماید، حاکم نمی تواند او را به بیش تر یا کم تر از آنچه ملزم شده است محکوم کند
بنابراین مطابق این ماده ضمن پذیرش وجه التزام می توان دو طریق وجه التزام یا خسارت از انجام تعهد در قرارداد در نظر گرفت.
می توان مبلغی را به طور قطع و مشخص در قرارداد پیش بینی نمود، به طور مثال اگر فروشنده در تاریخ مشخص شده در دفتر اسناد رسمی حاضر نشود می بایست مبلغ مشخص (که می توان به صورت درصدی در قرارداد ذکر نمود) به عنوان وجه التزام به خریدار پرداخت نماید یا می توان برای آن حد و سقفی در نظر گرفت.
به اینصورت که در صورت نقض تعهد، شخص متخلف تا 10% از ثمن قرارداد را به شخص مقابل پرداخت نماید. در این فرض دادگاه پس از احراز تخلف می بایست به کمک کارشناس میزان خسارت ایجاد شده را تا سقف مبلغ تعیین شده مشخص نماید
آیا می توان هر میزان وجه التزام یا خسارت را در قرارداد پیش بینی نمود؟
اختلاف میان قضات در خصوص اینکه در مواجه با وجه التزام چه اقدامی می بایست صورت پذیرد منتهی به تصویب رای وحدت رویه شماره 805 مورخ 16/10/1399 دیوان عالی کشور شد
با این توضیح که اگر افراد در قرارداد (قولنامه، مبایعه نامه و …) هر میزان مبلغی را به عنوان وجه التزام یا خسارت قراردادی درج نمایند، آیا می توان آن را قانونی دانست و شخص متخلف و نقض کننده تعهد را به آن میزان محکوم نمود؟
در خصوص وجه التزام و خسارت قراردادی عادلانه و متعارف میان قضات دادگاه ها تقریبا اختلافی وجود ندارد. به طور مثال اگر افراد در قولنامه ی فروش ملکی که ارزش آن 20 میلیارد تومان باشد، خسارت عدم مراجعه فروشنده به دفتر اسناد رسمی بابت تنظیم سند را 500 میلیون تا 1 میلیارد تومان تعیین نمایند چون با توجه به ارزش ملک این میزان از نظر عرف، عادلانه به نظر می رسد دادگاه ها شخص نقض کننده تعهد و متخلف را به آن میزان محکوم می نماید
اما اگر میزان وجه التزام و خسارت قراردادی، نامتعارف و غیر عقلایی باشد تا پیش از تصویب رای وحدت رویه، غالب قضات نسبت به صدور رای بر طبق آن ممانعت ورزیده و به دلیل غیر عادلانه بودن دعوا را مورد پذیرش ندانسته و اقدام به رد آن اقدام می نموده اند
رای وحدت رویه وجه التزام قراردادی شماره 805 مورخ 16/10/1399 دیوان عالی کشور
تعیین وجه التزام قراردادی به منظور جبران خسارت تاخیر در ایفای تعهدات پولی ، مشمول اطلاق ماده 230 قانون مدنی و عبارت قسمت اخیر ماده 522 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 است و با عنایت به ماده 6 قانون اخیر الذکر ، مبلغ وجه التزام تعیین شده در قرارداد ، حتی اگر بیش از شاخص قیمت های اعلامی رسمی ( نرخ تورم ) باشد، در صورتی که مغایرتی با قوانین و مقررات امری؛ از جمله مقررات پولی نداشته باشد، معتبر و فاقد اشکال قانونی است. بنا به مراتب، رای شعبه 25 دادگاه تجدید نظر استان مازندران تا حدی که با این نظر انطباق دارد به اکثریت آراء صحیح و قانونی تشخیص داده می شود. این رای طبق ماده 471 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات بعدی در موارد مشابه برای شعب دیوان عالی کشور ، دادگاه ها و سایر مراجع ؛ اعم از قضایی و غیر آن لازم الاتباع است .
هیات عمومی دیوانعالی کشور
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
بنابراین مطابق نص و ظاهر رای وحدت رویه مذکور اشخاص می توانند هر میزان مبلغی را به عنوان وجه التزام و خسارت قراردادی را در معامله پیش بینی نمایند
اما با وجود تصویب رای وحدت رویه دیده شده است که قضات بنابر اینکه وجه التزام مخالف نظم عمومی، اخلاق حسنه بوده و یا بنابر مغایرت با مقررات و نظام پولی و همچنین لزوم منصفانه بودن شروط قراردادی به طور قاطع نظری به پذیرش دعوای وجه التزام با مبالغ هنگفت را ندارند
بنابراین می توان گفت که کماکان و با وجود تصویب رای وحدت رویه اختلاف به طور قطعی مرتفع نشده است
نمونه رای بدوی (صفحه یک)
نمونه رای بدوی (صفحه دو)
نمونه رای تجدیدنظر (صفحه یک)
نمونه رای تجدیدنظر (صفحه دو)
*برای تماس با وکیل می توانید از طریق صفحه شماره وکیل تهران ارتباط حاصل نمایید*
2025-08-11
با سلام خدمت آقای وکیل گرامی یکی از خانواده درجه یک من در قبال 350 میلیون تومان قرضی که به من داشت سال 89 به من چک داد. ولی در این چک تاریخی تایین نشده. هنوز هم قرضش را به من نداده. آیا میتونم با این چک قدیمی شکایت کنم که طلبم را بگیرم؟ لطفا من را راهنمایی بفرمایین البته این نکته هم خدمتتون عرض کنم دو سالی هست که به اروپا رفت و آمد داره و از جایی تامین مالی میشه, و در ایران فقط یک حقوق بازنشستگی داره و اموال دیگه ای نداره.با تشکر
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، مانعی برای مطالبه وجه چک و خسارت تاخیر تادیه از تاریخ چک از صادرکننده آن وجود ندارد، شما می توانید به موجب درخواست تامین خواسته پیش از صدور محکومیت اموال متعلق به ایشان را توقیف نمایید در صورت صدور حکم محکومیت قطعی امکان ممنوع الخروجی نیز وجود دارد
2025-08-06
باسلام پدرم سال ۸۴ فوت شدن و مادرم دادخواست اجرالمثل در سال ۹۲ کردن ک مبلغ ۱۷ میلیون کارشناسی ورای دادگاه بود.. اما گفتن هروقت املاکی فروخته شد میتونه ۱۷ میلیون رو برداره...باتوجه به اینکه هنوز ملکی از پدرم فروخته نشده و حالا میخایم خونه پدری رو بفروشیم.. چکار کنیم ک ۱۷میلیون ب نرخ روز برا مادرم لحاظ بشه..هفته گذشته دادگاه رفتیم دوباره حکم اجرائیه ۱۷ تومان دادن..آیانباید ب نرخ روز حساب بشه درسال ۱۴۰۴؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، مطالبه خسارت تاخیر تادیه به موجب قانون دارای شرایطی می باشد، یکی از شروط مطالبه آن امتناع مدیون و تمکن آن شخص می باشد، با توجه به مورد شما که پدر در آن زمان فوت نموده است بنابراین این شرط زائل بوده و از نظر حقوقی امکان مطالبه خسارت تاخیر تادیه فراهم نمی باشد و امکان بروز شدن آن وجود ندارد
2025-07-26
سلام من اشخاصی مطالبه خسارت دارم میتونم کدملیش مسدودکنم
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، بنابر بخشنامه قوه قضاییه در خصوص موضوعات حقوقی چنین امری امکانپذیر نمی باشد
2025-07-26
سلام من به عنوان تحویل گیرنده فاکتور امضا کردم صاحب بار برای تصفیه نمیره فروشنده از من ممن خسارت میخواد
وکیل محمد حاتمی فر
درود، موضوع جای مانور دفاع داشته، بهتر است برای شرح موضوع با بنده در ارتباط باشید
2025-07-23
ایا خرید و فروش حواله خودرو غیر قانونی است ؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، در نظر داشته باشید با توجه به اینکه در قراردادهای فروش خودرو از طریق قرعه کشی شرکت های خودروسازی از جمله ایرانخودرو و سایپا حق هرگونه تنظیم قرارداد نقل و انتقال از مشتری (برنده قرعه کشی) سلب شده است بنابراین خرید از مشتری ممکن است مخاطراتی را برای شما به همراه داشته باشد. در صورت تنظیم وکالتنامه در دفتر اسناد رسمی توجه بفرمایید که چنین سندی به صورت بلاعزل تنظیم شود و حق اقدام از موکل (مشتری) سلب شود در جوار چنین سندی، صلح نامه رسمی با درج وجه التزام (خسارت) با اخذ سفته در صورت تخطی فروشنده تنظیم گردد و در هر صورت در نظر داشته باشید که شرکت شخص شما را به عنوان خریدار معتبر نشناخته و پلاک خودرو نیز به دلیل در رهن بودن خودرو به مدت یکسال به نام خریدار صادر خواهد گردید. اما به هر روی می توانید به وکالت از فروشنده اقدام به تحویل خودرو نمایید. نتیجتا با تمامی محدودیت ها انتقال به این روش صورت می پذیرد و موکدا تاکید می گردد که این روش مخاطراتی را برای شما به همراه خواهد داشت. موفق باشید
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
