یکی از شروط حائز اهمیتی که در قولنامه و مبایعه نامه ها ذکر می شود، وجه التزام و یا به عبارتی خسارت عدم انجام تعهد توسط طرفین قرارداد می باشد.
دلیل اهمیت بیشتر این شرط نسبت به سایر شروط مندرج در قرارداد، اهرم فشار برای بجا آوردن تعهدات طرفین به انجام قرارداد و همچنین گرفتن وجه یا خسارت برای جبران خسارت به بار آمده است.
به اینصورت که طرفین بابت اینکه طرف مقابل در زمان مقرر شده تعهد خود را اجرا نماید شرط پرداخت خسارت یا وجه التزام در قولنامه یا مبایعه نامه را درج می نمایند که در ادامه به آن می پردازیم
وجه التزام قراردادی در قولنامه و مبایعه نامه
همانطور که توضیح داده ایم طرفین قرارداد برای اینکه طرف مقابل در زمان و موعد مقرر تعهد خود را انجام دهد و همچنین در صورت به بار آمدن خسارت از عدم انجام تعهد، مبلغی را تحت عنوان خسارت مطالبه نماید وجه التزام در قرارداد شرط می شود.
به موجب ماده 230 قانون مدنی: اگر در ضمن معامله شرط شده باشد که، در صورت تخلف متخلف مبلغی به عنوان خسارت تادیه نماید، حاکم نمی تواند او را به بیش تر یا کم تر از آنچه ملزم شده است محکوم کند
بنابراین مطابق این ماده ضمن پذیرش وجه التزام می توان دو طریق وجه التزام یا خسارت از انجام تعهد در قرارداد در نظر گرفت.
می توان مبلغی را به طور قطع و مشخص در قرارداد پیش بینی نمود، به طور مثال اگر فروشنده در تاریخ مشخص شده در دفتر اسناد رسمی حاضر نشود می بایست مبلغ مشخص (که می توان به صورت درصدی در قرارداد ذکر نمود) به عنوان وجه التزام به خریدار پرداخت نماید یا می توان برای آن حد و سقفی در نظر گرفت.
به اینصورت که در صورت نقض تعهد، شخص متخلف تا 10% از ثمن قرارداد را به شخص مقابل پرداخت نماید. در این فرض دادگاه پس از احراز تخلف می بایست به کمک کارشناس میزان خسارت ایجاد شده را تا سقف مبلغ تعیین شده مشخص نماید
آیا می توان هر میزان وجه التزام یا خسارت را در قرارداد پیش بینی نمود؟
اختلاف میان قضات در خصوص اینکه در مواجه با وجه التزام چه اقدامی می بایست صورت پذیرد منتهی به تصویب رای وحدت رویه شماره 805 مورخ 16/10/1399 دیوان عالی کشور شد
با این توضیح که اگر افراد در قرارداد (قولنامه، مبایعه نامه و …) هر میزان مبلغی را به عنوان وجه التزام یا خسارت قراردادی درج نمایند، آیا می توان آن را قانونی دانست و شخص متخلف و نقض کننده تعهد را به آن میزان محکوم نمود؟
در خصوص وجه التزام و خسارت قراردادی عادلانه و متعارف میان قضات دادگاه ها تقریبا اختلافی وجود ندارد. به طور مثال اگر افراد در قولنامه ی فروش ملکی که ارزش آن 20 میلیارد تومان باشد، خسارت عدم مراجعه فروشنده به دفتر اسناد رسمی بابت تنظیم سند را 500 میلیون تا 1 میلیارد تومان تعیین نمایند چون با توجه به ارزش ملک این میزان از نظر عرف، عادلانه به نظر می رسد دادگاه ها شخص نقض کننده تعهد و متخلف را به آن میزان محکوم می نماید
اما اگر میزان وجه التزام و خسارت قراردادی، نامتعارف و غیر عقلایی باشد تا پیش از تصویب رای وحدت رویه، غالب قضات نسبت به صدور رای بر طبق آن ممانعت ورزیده و به دلیل غیر عادلانه بودن دعوا را مورد پذیرش ندانسته و اقدام به رد آن اقدام می نموده اند
رای وحدت رویه وجه التزام قراردادی شماره 805 مورخ 16/10/1399 دیوان عالی کشور
تعیین وجه التزام قراردادی به منظور جبران خسارت تاخیر در ایفای تعهدات پولی ، مشمول اطلاق ماده 230 قانون مدنی و عبارت قسمت اخیر ماده 522 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 است و با عنایت به ماده 6 قانون اخیر الذکر ، مبلغ وجه التزام تعیین شده در قرارداد ، حتی اگر بیش از شاخص قیمت های اعلامی رسمی ( نرخ تورم ) باشد، در صورتی که مغایرتی با قوانین و مقررات امری؛ از جمله مقررات پولی نداشته باشد، معتبر و فاقد اشکال قانونی است. بنا به مراتب، رای شعبه 25 دادگاه تجدید نظر استان مازندران تا حدی که با این نظر انطباق دارد به اکثریت آراء صحیح و قانونی تشخیص داده می شود. این رای طبق ماده 471 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات بعدی در موارد مشابه برای شعب دیوان عالی کشور ، دادگاه ها و سایر مراجع ؛ اعم از قضایی و غیر آن لازم الاتباع است .
هیات عمومی دیوانعالی کشور
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
بنابراین مطابق نص و ظاهر رای وحدت رویه مذکور اشخاص می توانند هر میزان مبلغی را به عنوان وجه التزام و خسارت قراردادی را در معامله پیش بینی نمایند
اما با وجود تصویب رای وحدت رویه دیده شده است که قضات بنابر اینکه وجه التزام مخالف نظم عمومی، اخلاق حسنه بوده و یا بنابر مغایرت با مقررات و نظام پولی و همچنین لزوم منصفانه بودن شروط قراردادی به طور قاطع نظری به پذیرش دعوای وجه التزام با مبالغ هنگفت را ندارند
بنابراین می توان گفت که کماکان و با وجود تصویب رای وحدت رویه اختلاف به طور قطعی مرتفع نشده است
نمونه رای بدوی (صفحه یک)
نمونه رای بدوی (صفحه دو)
نمونه رای تجدیدنظر (صفحه یک)
نمونه رای تجدیدنظر (صفحه دو)
*برای تماس با وکیل می توانید از طریق صفحه شماره وکیل تهران ارتباط حاصل نمایید*
2024-11-23
سلام.خسته نباشید.من حدود یک ماه پیش مغازه فروختم و بلافاصله مغازه دیگری خریداری کردم و نیمی از پول رو خریدار چک دادن که برای 31 شهریور بوده ولی دیروز چک برگشت خورده و پول تو حساب طرف نبوده. به خاطر همین من باید 30 درصد ضرر زیان بدم به خاطر مغازه ای که خودم خریدم. میتونم ضرر زیان رو دریافت کنم به خاطر برگشت چک؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود، شما می توانید ضرر و زیان مربوط به چک یعنی خسارت تاخیر تادیه را از تاریخ چک مطالبه نمایید، همچنین موظف به پرداخت ضرر و زیان معامله خود به شخص فروشنده مغازه خواهید بود. البته در نظر داشته باشید که ممکن است در فرضی از باب خسارت ایراد شده از تقصیر صادر کننده چک با وجود اطلاع از معامله بتوانید دعوای مقتضی در این خصوص مطرح نمایید. موضوع نیاز به بررسی بیشتر دارد
2024-11-23
سلام من مبلغ۱۵ میلیون تومان به تاریخ سال ۹۸ به فردی بدهکارم تحت ۶ فقره سفته ،وی لفظا مبلغ را به من بخشیده بود ولی اکنون در تاریخ وخواست مبلغ داده و پرونده در شورا ثبت شده ،نرخ تاخیر و تادیه از چه تاریخی محاسبه میشود
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در صورتی که پیشتر اظهارنامه ارسال یا واخواست نسبت به مطالبه وجه سفته نشده باشد، از تاریخ طرح دادخواست یا واخواستی که اخیرا می فرمایید خسارت سفته محاسبه خواهد شد
2024-11-18
سلام من ماشین داخل دیوار گذاشتم یک چک به داد چک نقد نشد رفتم پیگیری کنم گفت کلا طرف یک باند کلا بردار بوده ماشین هم از انها گرفته بود پارکینگ برده شکایت کردم بعد شش ماه ابلاغیه آمد گفت رضایت میدی یا خسارت من گفتم خسارت گفت پس برو تا ابلاغیه بیاد والا خسته شدم چهارماه گذشته هنوز نیامده ماشین داخل پارکینگ پوسیده چیکار کنم می خوام برم رضایت بدم بیزار شدم میشه راهنمایی کنید
2024-11-11
با عرض سلام و ادب خدمت وکیل محترم اینجانب در سال 1399 یک واحد آپارتمان از پیش فروشنده طی قرارداد عادی خریداری نموده ام متاسفانه ایشان علی رغم آماده بودن واحد به دلایل واهی از تحویل واحد موصوف استنکاف می ورزند که اینجانب پس از دعوی حقوقی با خواسته الزام به اخذ پایان کا ر و صورتمجلس تفکیکی و الزام به تحویل و تکمیل واحد ایشان و الزام به پرداخت وجه التزام قراردادی به مبلغ 2 میلیون تومان ایشان را محکوم نموده ام . حال با توجه به ماده 230 قانون مدنی آیا می توان همزمان با مطالبه وجه التزام قراردادی مطالبه اجرت المثل را از سال 1399 از پیش فروشنده تا زمان تحویل از پیش فروشنده مطالبه نمود ؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، با توجه به اینکه به موجب قرارداد پیش فروش وجه التزام تعیین شده است، نظر به اینکه خسارت قراردادی ناشی از عدم انجام تعهد می باشد، شما در خصوص مدت زمان نقض تعهد توسط پیش فروشنده، صرفا مستحق دریافت وجه التزام قراردادی می باشید و در صورت مطالبه اجرت المثل دادگاه با وجود تعیین وجه التزام قراردادی، رای به اجرت المثل که منشا غیر قراردادی دارد نخواهد داد. موفق باشید
2024-11-10
سلام آقای حاتمی یه چک دارم اگه درخواست صدور اجراییه بدم بهش خسارت تاخیر تعلق می گیره
وکیل محمد حاتمی فر
درود، شما می بایست برای مطالبه خسارت تاخیر تادیه به صورت جداگانه اقدام به طرح دعوا نمایید و ضمن اجراییه نمی توانید خسارت را با اصل مبلغ چک مطالبه کنید. موفق باشید
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
