یکی از شروط حائز اهمیتی که در قولنامه و مبایعه نامه ها ذکر می شود، وجه التزام و یا به عبارتی خسارت عدم انجام تعهد توسط طرفین قرارداد می باشد.
دلیل اهمیت بیشتر این شرط نسبت به سایر شروط مندرج در قرارداد، اهرم فشار برای بجا آوردن تعهدات طرفین به انجام قرارداد و همچنین گرفتن وجه یا خسارت برای جبران خسارت به بار آمده است.
به اینصورت که طرفین بابت اینکه طرف مقابل در زمان مقرر شده تعهد خود را اجرا نماید شرط پرداخت خسارت یا وجه التزام در قولنامه یا مبایعه نامه را درج می نمایند که در ادامه به آن می پردازیم
وجه التزام قراردادی در قولنامه و مبایعه نامه
همانطور که توضیح داده ایم طرفین قرارداد برای اینکه طرف مقابل در زمان و موعد مقرر تعهد خود را انجام دهد و همچنین در صورت به بار آمدن خسارت از عدم انجام تعهد، مبلغی را تحت عنوان خسارت مطالبه نماید وجه التزام در قرارداد شرط می شود.
به موجب ماده 230 قانون مدنی: اگر در ضمن معامله شرط شده باشد که، در صورت تخلف متخلف مبلغی به عنوان خسارت تادیه نماید، حاکم نمی تواند او را به بیش تر یا کم تر از آنچه ملزم شده است محکوم کند
بنابراین مطابق این ماده ضمن پذیرش وجه التزام می توان دو طریق وجه التزام یا خسارت از انجام تعهد در قرارداد در نظر گرفت.
می توان مبلغی را به طور قطع و مشخص در قرارداد پیش بینی نمود، به طور مثال اگر فروشنده در تاریخ مشخص شده در دفتر اسناد رسمی حاضر نشود می بایست مبلغ مشخص (که می توان به صورت درصدی در قرارداد ذکر نمود) به عنوان وجه التزام به خریدار پرداخت نماید یا می توان برای آن حد و سقفی در نظر گرفت.
به اینصورت که در صورت نقض تعهد، شخص متخلف تا 10% از ثمن قرارداد را به شخص مقابل پرداخت نماید. در این فرض دادگاه پس از احراز تخلف می بایست به کمک کارشناس میزان خسارت ایجاد شده را تا سقف مبلغ تعیین شده مشخص نماید
آیا می توان هر میزان وجه التزام یا خسارت را در قرارداد پیش بینی نمود؟
اختلاف میان قضات در خصوص اینکه در مواجه با وجه التزام چه اقدامی می بایست صورت پذیرد منتهی به تصویب رای وحدت رویه شماره 805 مورخ 16/10/1399 دیوان عالی کشور شد
با این توضیح که اگر افراد در قرارداد (قولنامه، مبایعه نامه و …) هر میزان مبلغی را به عنوان وجه التزام یا خسارت قراردادی درج نمایند، آیا می توان آن را قانونی دانست و شخص متخلف و نقض کننده تعهد را به آن میزان محکوم نمود؟
در خصوص وجه التزام و خسارت قراردادی عادلانه و متعارف میان قضات دادگاه ها تقریبا اختلافی وجود ندارد. به طور مثال اگر افراد در قولنامه ی فروش ملکی که ارزش آن 20 میلیارد تومان باشد، خسارت عدم مراجعه فروشنده به دفتر اسناد رسمی بابت تنظیم سند را 500 میلیون تا 1 میلیارد تومان تعیین نمایند چون با توجه به ارزش ملک این میزان از نظر عرف، عادلانه به نظر می رسد دادگاه ها شخص نقض کننده تعهد و متخلف را به آن میزان محکوم می نماید
اما اگر میزان وجه التزام و خسارت قراردادی، نامتعارف و غیر عقلایی باشد تا پیش از تصویب رای وحدت رویه، غالب قضات نسبت به صدور رای بر طبق آن ممانعت ورزیده و به دلیل غیر عادلانه بودن دعوا را مورد پذیرش ندانسته و اقدام به رد آن اقدام می نموده اند
رای وحدت رویه وجه التزام قراردادی شماره 805 مورخ 16/10/1399 دیوان عالی کشور
تعیین وجه التزام قراردادی به منظور جبران خسارت تاخیر در ایفای تعهدات پولی ، مشمول اطلاق ماده 230 قانون مدنی و عبارت قسمت اخیر ماده 522 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 است و با عنایت به ماده 6 قانون اخیر الذکر ، مبلغ وجه التزام تعیین شده در قرارداد ، حتی اگر بیش از شاخص قیمت های اعلامی رسمی ( نرخ تورم ) باشد، در صورتی که مغایرتی با قوانین و مقررات امری؛ از جمله مقررات پولی نداشته باشد، معتبر و فاقد اشکال قانونی است. بنا به مراتب، رای شعبه 25 دادگاه تجدید نظر استان مازندران تا حدی که با این نظر انطباق دارد به اکثریت آراء صحیح و قانونی تشخیص داده می شود. این رای طبق ماده 471 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات بعدی در موارد مشابه برای شعب دیوان عالی کشور ، دادگاه ها و سایر مراجع ؛ اعم از قضایی و غیر آن لازم الاتباع است .
هیات عمومی دیوانعالی کشور
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
بنابراین مطابق نص و ظاهر رای وحدت رویه مذکور اشخاص می توانند هر میزان مبلغی را به عنوان وجه التزام و خسارت قراردادی را در معامله پیش بینی نمایند
اما با وجود تصویب رای وحدت رویه دیده شده است که قضات بنابر اینکه وجه التزام مخالف نظم عمومی، اخلاق حسنه بوده و یا بنابر مغایرت با مقررات و نظام پولی و همچنین لزوم منصفانه بودن شروط قراردادی به طور قاطع نظری به پذیرش دعوای وجه التزام با مبالغ هنگفت را ندارند
بنابراین می توان گفت که کماکان و با وجود تصویب رای وحدت رویه اختلاف به طور قطعی مرتفع نشده است
نمونه رای بدوی (صفحه یک)
نمونه رای بدوی (صفحه دو)
نمونه رای تجدیدنظر (صفحه یک)
نمونه رای تجدیدنظر (صفحه دو)
*برای تماس با وکیل می توانید از طریق صفحه شماره وکیل تهران ارتباط حاصل نمایید*
2026-01-18
با سلام و عرض ادب آپارتمانی را از شخصی خرید کرده ام که خود فروشنده هم بصورت پیش خرید از سازنده ای خریده بود.ملک بصورت مشارکتی ساخته شده است و به دلیل مشکلات بین سازنده و مالک سالهاست درگیر هستیم. جدیدا مالک دادخواست به دادگاه داده که در قرارداد مشارکت ،سازنده حق پیش فروش نداشته است و خواستار ابطال پیش فروش و به تبع آن معامله خرید من شده است. آیا به صرف وجود بندی که حق پیش فروش نداشته می تواند قرارداد قانونی من را باطل کند ؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود، پیش از هر امری ابتدا می بایست مشخص شود که منظور از شرط مندرج در قرارداد این بوده که فروش واحد به طور کلی مقدور نبوده یا صرفا طی قرارداد نقل و انتقال منع شده است و در صورت انتقال ضمانت اجرایی مانند خسارت درج شده است، در نظر داشته باشید که می بایست قرارداد مشارکت و همچنین دادخواست تقدیمی مطالعه شود.
2026-01-17
تنظيم يك دادخواست و تنظيم يك لايحه لطفن يك دادخواست تنظيم كنيد با اين توضيحات: شخصي به نام على كد خ... در خصوص درخواست بانك سپه با وكالت خانم شبنم ... و محكوم به راى شعبه ... دادگاه عمومى حقوقى شهرستان بوكان به خواسته صدور قرار تامين خواسته در خصوص تعهد قانونى خواندگان به پرداخت وام به مبلغ ٤٣٠١٦٦١١٩٤ ريال و خسارت تاخير تاديه از تاريخ تقديم دادخواست لغايت صدور و اجراى حكم دادخواست و دفاعيه خويش را در خصوص اعطاى تسهيلات بانكى به شر
وکیل محمد حاتمی فر
درود، برای تنظیم دادخواست می بایست در این خصوص در ساعات کاری روزهای عادی تماس حاصل فرمایید و پس از توافق مستندات را نیز برای بنده ارسال کنید. در خدمت شما هستم
2026-01-15
سلام وقت بخیر من مبلغی رو به کسی قرض دادم و ازش سفته گرفتم.بعد از پایان مهلتی که ذکرکرده بود رفتم و شکایت کردم و قبل از من هم چند نفر دیگه بابت طلب ازش شکایت کردن و به زندان افتاده. دادگاه رأی رو به من داد و اون رو محکوم به پرداخت وجه سفته و خسارت کرد ولی بخاطر عدم تودیع خسارت احتمالی توسط من دادگاه دادخواست تأمین وجه از اموال محکوم علیه رو رد کرد.ولی توی یه بخشی از رأی دادگاه اومده که من میتونم درخواست بازداشت بدم،این کارفایده داره؟؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود، با توجه به ظاهر پرسش و اینکه دادگاه اقدام به صدور حکم قطعی مبنی بر محکومیت صادر کننده سفته نموده است، می توانید در این خصوص درخواست صدور اجراییه نمایید و پس از انقضای 10 روز امکان تشکیل پرونده اجرایی جهت توقیف اموال، ممنوع الخروجی و جلب بدون تودیع مبلغ تامین وجود خواهد داشت
2026-01-05
سلام و عرض ادب من حدود4سال پیش به همکارم 40 میلیون تومان پول قرض دادم ،الان بعد از 4سال هنوز 32 تومن دیگش مونده، اون موقع بر اثر اعتماد بهش پول دادم و چک و سفته ای ازش نگرفتم،الان فقط فیش بانکی پرداخت وجه را دارم و پیامک هایی که برای همدیگه فرستادیم ک گفتمش 32تومن دیگه مونده و کی میدیشّ، الان اونم مرتب میگه ندارم و...
چطوری میتونم اصل و جریمه تاخیر پولمو بگیرم ازش؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود، شما صرفا می توانید مبلغ باقی مانده (32 میلیون تومان) و همچنین خسارت تاخیر تادیه آن را از تاریخ مطالبه اخذ نمایید، بهتر است در این خصوص اظهارنامه تنظیم نمایید و مبلغ را مطالبه کنید
2026-01-05
سلام وقت بخیر هفته گذشته فردی ساعت ۲ الی۳ بامداد با سرعت با ماشین همسر بنده که در کنار خیابان پارک بوده و هیچ سرنشینی نداشته تصادف میکنه در ابتدا فرد فرار میکنه اما بعدازظهر فردای ان روز به محل حادثه برمیگرده مراحل کروکی و تعیین خسارت انجام شده اما بیمه تا مبلغ مشخصی رو تقبل میکنه اما خسارت بیشتر بوده برای دریافت مابقی خسارت باید چه کرد و ایا امکان دریافت خسارت افت قیمت ماشین و خسارت چند روز بیکاری همسرم را میتوان مطالبه کرد؟ با تشکر
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در نظر داشته باشید که امکان مطالبه افت قیمت بیش از سقف تعهد بیمه وجود دارد و مسئولیت آن با شخص مقصر حادثه می باشد، در این خصوص اقدام به طرح دعوی علیه شخص مقصر حادثه نمایید و در صورتی که مبلغ مورد مطالبه کمتر از 100 میلیون تومان باشد دادگاه صلح صلاحیت رسیدگی به موضوع را دارد و بیش از آن با دادگاه عمومی حقوقی می باشد، خسارت عدم النفع قابلیت پیگیری دارد اما معمولا رویه قضایی در این خصوص بابت روزهای بیکاری نظری به پذیرش چنین دعوایی ندارد، اما شما طی خواسته جدا دعوای خود را مطرح بفرمایید
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
