در شرایط این روزهای ایران که نا اطمینانی های سیاسی و اقتصادی و نگرانی از درگیری نظامی بر تصمیمهای اقتصادی سایه انداخته، طبیعی است که برخی مالکان برای تبدیل سریع دارایی به نقدینگی، املاک خود را قیمت نازل تر از عرف بازار عرضه کنند.
فهرست مطالب
این رفتار اگرچه از منظر اقتصادی قابل فهم است، اما از نگاه حقوقی می تواند در آینده به کانون دعاوی تبدیل شود، میخواهیم در این موضوع به این نکته بپردازیم که آیا ارزان فروشی ناشی از شرایط حاصل شده، می تواند مبنای فسخ به استناد خیار غبن که فسخ مبایعه نامه توسط فروشنده نیز بوده، باشد؟
اگر فردی آگاهانه ملک خود را که پیشتر ارزشی به چندان بالاتر داشته است را زیر قیمت فروخته، آیا پس از فروش و در آینده می تواند ادعای مغبونیت کند؟ در توضیح ادعای مغبونیت می توان گفت که شخصی که از فروش و یا خرید مال با قیمت متفاوت تر از قیمت واقعی آن در حالت عادی متضرر شده است می تواند در برخی موارد عقد را فسخ و برهم بزند همچنین باید به نقش عبارت «اسقاط کافه خیارات ولو خیار غبن فاحش» در عقود اشاره کنیم، به عنوان وکیل ملکی، در ادامه به توضیح این امر می پردازیم.
خیار غبن در بیع ملک
پیش از توضیح می بایست به جایگاه قانونی خیار غبن که از جمله خیارات مصرح در قانون مدنی است بپردازیم. اما پیشتر بگذارید به صورت ساده به واژه خیار بپردازیم، خیار در عالم حقوق به معنی اختیار و توانایی برهم زدن عقد توسط شخصی که خیار به نفعش ایجاد می شود (ذوالخیار) گفته می شود
اما فلسفه خیار غبن چیست، فلسفه خیار غبن حمایت از طرفی است که به سبب تفاوت فاحش بین ثمن و ارزش عادله و روز در زمان معامله آن مال، در زمان انعقاد قرارداد دچار ضرر غیرقابل اغماض شده است، به شرط آنکه جاهل و ناآگاه به این تفاوت بوده باشد.
ارکان خیار غبن
ایجاد و اعمال خیار غبن دارای ارکانی می باشد که به آن می پردازیم:
- یکی از ارکان خیار غبن تفاوت فاحش بین ثمن و قیمت عادله معامله ای است که در زمان انعقاد عقد به ضرر طرف معامله می باشد در این خصوص معیار، عرف و ارزیابی کارشناسی است
- یکی دیگر از ارکان و شروط خیار غبن جهل طرف مغبون شده می باشد، بنابراین اگر نسبت به تفاوت قیمت در هنگام معامله آگاهی داشته باشد این شرط زائل بوده و امکان فسخ بدین دلیل فراهم نمی باشد
- به موجب قانون خیار غبن فوری است، فوریت اعمال خیار غبن پس از علم به غبن از ملزمات قانونی اعمال خیار غبن می باشد
حال سوالی که ممکن است مطرح شود این است که آیا شخصی که طرف مقابل را در خصوص معامله ای مغبون نموده است آیا می تواند با پرداخت مابه تفاوت مانع از فسخ قرارداد شود؟
به موجب قانون اگر شخص مغبون شده، با دریافت مابه تفاوت، رضایت به این امر داده که از حق فسخ بگذرد در اینصورت مانعی برای این امر وجود ندارد، در غیر اینصورت پرداخت آن نمی تواند جلوی فسخ نمودن توسط شخص مغبون را بگیرد
خیار غبن در جنگ
اما نکته ای که بنابر موضوع پرداخت شده می بایست به آن اشاره نمود این است که آیا شرایط نیز می تواند بر وضعیت حق فسخ تاثیر بگذارد، به اینصورت اگر شرایطی مانند جنگ و درگیری بر بازار ملک تاثیر گذاشته باشد می توان بدون در نظر گرفتن آن صرفا به غبن استناد نمود و عقد را فسخ کرد؟
مطابق قانون مدنی در تعیین میزان و تفاوت قیمت شرایط باید منظور شود، بنابراین بدیهی است که اگر شرایط فورس ماژور مانند جنگ وسیل و … پدید آید چون این امر می تواند بر شرایط بازار و معاملات تاثیر بگذارد بنابراین این امر می تواند به عنوان دفاع در نظر گرفته شود
در نظر داشته باشید که اضطرار ناشی از شرایط اقتصادی یا نگرانی از آینده، به تنهایی نمی تواند خیار فسخ ایجاد نماید. بنابراین فروشنده ای که با در نظر داشتن این اوصاف می دانسته قیمت بازار ملک بالاتر از آن چیزی بوده که آن شخص با آن شرایط معامله نموده است ولی آگاهانه به دلیل نیاز یا نگرانی یا تبدیل به ارز و طلا و … پایین تر از ارزش واقعی آن در شرایط دارای ثبات فروخته شده است در اینصورت عنصر جهل در معامله مفقود است
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
به چه صورت می توان خیار غبن را اعمال نمود؟
برای اینکه امکان استناد به خیار غبن فراهم باشد می بایست قصد شخص ذوالخیار یا صاحب خیار مبنی بر فسخ به طرف مقابل اعلام شود، ارسال اظهارنامه بهترین طریق برای این موضوع در نظر گرفته می شود مشابه شرایطی که در تکلیف خریدار در معامله فضولی نیز مطرح می شود.
اعمال خیار غبن به موجب اظهارنامه، حق فسخ به استناد غبن را مبنی بر برهم زدن معامله را محفوظ می دارد و فرد پس از آن می تواند نسبت به طرح دعوای فسخ اقدام مقتضی نماید
تعیین فاحش بودن غبن
پیش از مطرح نمودن این موضوع می بایست به این نکته پرداخت که زمان در نظر گرفتن فاحش بودن غبن روز معامله می باشد، بنابراین می بایست بررسی نمود که آیا این تفاوت قیمت در آن زمان یعنی روز انعقاد قرارداد وجود داشته است یا خیر؟
برای اثبات این امر ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری و مقایسه معاملات مشابه هم دوره، هم موقعیت و هم مشخصات می توان اثبات خیار غبن را تسهیل نماید
آیا خیار غبن قابل اسقاط است؟
در پاسخ باید گفت بله، امکان اسقاط خیار غبن در زمان انعقاد قرارداد و حتی پس از آن وجود دارد
معمولا اشخاص در متن قرارداد با عبارتی چون اسقاط کافه خیارات ولو خیار غبن فاحش ولو افحش را ذکر نموده، که این امر موجب ساقط شدن چنین خیاری می شود
در این خصوص بهتر است مطلب اسقاط خیارات و نمونه متن اسقاط کافه خیارات را مطالعه نمایید
در فضای پرنوسان فعلی، هوشمندی در تنظیم قرارداد توسط وکیل پایه یک دادگستری تهران می تواند بهترین سپر در برابر دعاوی آتی و پر هزینه در آینده باشد
2026-02-12
سلام و درود. ملکی را معامله کردیم در دفتر خانه اسناد رسمی ثبت شده در سامانه کاتب. ۹۰ درصد ثمن معامله پرداخت شده... الان ۲ طرف توافق کردن معامله را فسخ کنن. این فسخ در محضر خانه باید صورت بگیرد یا بنگاه؟ مراحلش چهدهست؟ و چه مواردی باید مکتوب شود؟ خواهشا راهنمایی کنید. با تشکر
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در نظر داشته باشید که به دلیل تنظیم سند رسمی در این خصوص بهتر است مطابق با بند ب ماده 44 آیین نامه قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران با مراجعه به دفتر اسناد رسمی سند تنظیم شده، اقدام به تنظیم سند اقاله به صورت رسمی نمایید و در این صورت اقاله در ستون ملاحظات درج خواهد شد مطابق این ماده سردفتر در مورد اقاله و فسخ معاملات باید به نحو زیر عمل کند: (بند ب) در صورتی که متعاملین به منظور اقاله معامله خود در دفترخانه حاضر شوند، سردفتر باید پس از تنظیم سند و ثبت اقاله در ستون ملاحظات دفتر الکترونیک، مراتب را به امضای متعاملین رسانده و پس از ثبت اثر انگشت آن ها، در سامانه آن را تایید نموده و سند اقاله را به اداره ثبت محل ارسال نماید
2026-02-11
سلام. آپارتمانی معامله شده و در دفتر خانه اسناد رسمی ثبت شده.۹۰ درصد ثمن پرداخت شده.در قرارداد تاریخ ۲۱ ام روز محضر ثبت شده. دفترخانه گفت مدارک اماده بشه زنگ میزنیم بیاید برای امضا.به ما اطلاع نداد و با فروشنده هماهنگ بودن (چون میخواد ملک رو گرون تر بفروشن) و متاسفانه ما حظور پیدا نکردیم. گواهی عدم حظور گرفته. طی تماسی که گرفتیم حاظر نیست بیاد سند بزنه.میگه روز مقرر نیومدین.حق فسخ و وجه التزام در قرارداد نیست.راهکار رو میفرمایید...
وکیل محمد حاتمی فر
درود، با توجه به اینکه بنابر فرمایش شما حق فسخ و وجه التزام در چنین قراردادی ذکر نشده است بنابراین چنین عقدی دارای اعتبار بوده و برای طرفین قرارداد تعهد آور می باشد، در صورت عدم همکاری فروشنده، می توانید با طرح دعوی مناسب و صحیح، علیه فروشنده مبنی بر تنظیم سند و ... اقدام نمایید. موفق باشید
2026-02-08
درود و احترام ببخشین دادخواست تاییدیه فسخ معامله با توجه به خیار عیب طبق نظر کارشناس تقدیم دادگاه شده سوال اینکه آیا میشه طی یک لایحه در این پرونده دوباره درخواست تامین خواسته بدم بابت چک هایی که دست خوانده هست و تحویل و تعیین تکلیف نمیکنه و بیم فروختن و خرج کردنش هست؟؟؟ .یا اینکه دادخواست باید جدا گانه باشه و شماره دادخواست قبلی (تاییدیه فسخ)رو توی دادخواست جدید بنویسم و اشاره کنم که طرف طبق نظریه کارشناس یه مال معیوبی رو فروخته؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، در صورت طرح دعوی با موضوع تایید فسخ معامله و عدم طرح خواسته استرداد لاشه چک بهتر است پس از صدور رای قطعی در چنین دعوی، خواسته استرداد لاشه چک و ... را مطرح نمایید و یا بنابر تعجیل در موضوع پیش از صدور رای قطعی دادخواست مجزی خود را به موجب دادخواست مطرح نمایید
2026-02-04
سلام من یک ماشین دنا 4ماه پیش فروختم وچک برای دوروزپیش بود که برگشت زدم سند راهم همان جا به اسم طرف زدم و بنگاه چک راازخودش داد قولنامه ای به مانداد الان چگونه شکایت کنم که زودتر به پولم برسم آیا می توانم توقیفی ماشین رابگیرم
وکیل محمد حاتمی فر
درود، با توجه به انتقال مالکیت و فروش خودرو شما صرفا مجاز به دریافت وجه چک می باشید، مگر اینکه حق فسخی به موجب قرارداد برای شما در نظر گرفته شده باشد که ظاهرا به آن نیز دسترسی ندارید، سهل ترین راه اقدام قضایی بر روی چک می باشد، پس از صدور اجراییه و تشکیل پرونده اجرایی چک سریعا نسبت به توقیف خودرو که به نام شخص می باشد اقدام نمایید
2026-02-01
سلام وقت بخیر یک مستاجر داریم که پول پیش رو کامل نداده و الان هم از دادن کرایه تفره میره و مدام به تعویق میندازه میخواستم ببینم میشه حکم تخیله براش گرفت یا خیر؟ اگر بله کجا باید برم و چکار کنم اگر خیر راه دیگهای پیشنهاد بدید لطفاً
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در صورت عدم پیش بینی شرطی جهت عدم پرداخت پول پیش و اجاره های ماهانه و اختیار فسخ در چنین صورتی چاره جز مطالبه وجوه پرداخت نشده باقی نمی ماند و در این شکل می بایست در دادگاه اقدام به طرح دعوا مطالبه وجه نمایید
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
