در شرایط این روزهای ایران که نا اطمینانی های سیاسی و اقتصادی و نگرانی از درگیری نظامی بر تصمیمهای اقتصادی سایه انداخته، طبیعی است که برخی مالکان برای تبدیل سریع دارایی به نقدینگی، املاک خود را قیمت نازل تر از عرف بازار عرضه کنند.
فهرست مطالب
این رفتار اگرچه از منظر اقتصادی قابل فهم است، اما از نگاه حقوقی می تواند در آینده به کانون دعاوی تبدیل شود، میخواهیم در این موضوع به این نکته بپردازیم که آیا ارزان فروشی ناشی از شرایط حاصل شده، می تواند مبنای فسخ به استناد خیار غبن که فسخ مبایعه نامه توسط فروشنده نیز بوده، باشد؟
اگر فردی آگاهانه ملک خود را که پیشتر ارزشی به چندان بالاتر داشته است را زیر قیمت فروخته، آیا پس از فروش و در آینده می تواند ادعای مغبونیت کند؟ در توضیح ادعای مغبونیت می توان گفت که شخصی که از فروش و یا خرید مال با قیمت متفاوت تر از قیمت واقعی آن در حالت عادی متضرر شده است می تواند در برخی موارد عقد را فسخ و برهم بزند همچنین باید به نقش عبارت «اسقاط کافه خیارات ولو خیار غبن فاحش» در عقود اشاره کنیم، به عنوان وکیل ملکی، در ادامه به توضیح این امر می پردازیم.
خیار غبن در بیع ملک
پیش از توضیح می بایست به جایگاه قانونی خیار غبن که از جمله خیارات مصرح در قانون مدنی است بپردازیم. اما پیشتر بگذارید به صورت ساده به واژه خیار بپردازیم، خیار در عالم حقوق به معنی اختیار و توانایی برهم زدن عقد توسط شخصی که خیار به نفعش ایجاد می شود (ذوالخیار) گفته می شود
اما فلسفه خیار غبن چیست، فلسفه خیار غبن حمایت از طرفی است که به سبب تفاوت فاحش بین ثمن و ارزش عادله و روز در زمان معامله آن مال، در زمان انعقاد قرارداد دچار ضرر غیرقابل اغماض شده است، به شرط آنکه جاهل و ناآگاه به این تفاوت بوده باشد.
ارکان خیار غبن
ایجاد و اعمال خیار غبن دارای ارکانی می باشد که به آن می پردازیم:
- یکی از ارکان خیار غبن تفاوت فاحش بین ثمن و قیمت عادله معامله ای است که در زمان انعقاد عقد به ضرر طرف معامله می باشد در این خصوص معیار، عرف و ارزیابی کارشناسی است
- یکی دیگر از ارکان و شروط خیار غبن جهل طرف مغبون شده می باشد، بنابراین اگر نسبت به تفاوت قیمت در هنگام معامله آگاهی داشته باشد این شرط زائل بوده و امکان فسخ بدین دلیل فراهم نمی باشد
- به موجب قانون خیار غبن فوری است، فوریت اعمال خیار غبن پس از علم به غبن از ملزمات قانونی اعمال خیار غبن می باشد
حال سوالی که ممکن است مطرح شود این است که آیا شخصی که طرف مقابل را در خصوص معامله ای مغبون نموده است آیا می تواند با پرداخت مابه تفاوت مانع از فسخ قرارداد شود؟
به موجب قانون اگر شخص مغبون شده، با دریافت مابه تفاوت، رضایت به این امر داده که از حق فسخ بگذرد در اینصورت مانعی برای این امر وجود ندارد، در غیر اینصورت پرداخت آن نمی تواند جلوی فسخ نمودن توسط شخص مغبون را بگیرد
خیار غبن در جنگ
اما نکته ای که بنابر موضوع پرداخت شده می بایست به آن اشاره نمود این است که آیا شرایط نیز می تواند بر وضعیت حق فسخ تاثیر بگذارد، به اینصورت اگر شرایطی مانند جنگ و درگیری بر بازار ملک تاثیر گذاشته باشد می توان بدون در نظر گرفتن آن صرفا به غبن استناد نمود و عقد را فسخ کرد؟
مطابق قانون مدنی در تعیین میزان و تفاوت قیمت شرایط باید منظور شود، بنابراین بدیهی است که اگر شرایط فورس ماژور مانند جنگ وسیل و … پدید آید چون این امر می تواند بر شرایط بازار و معاملات تاثیر بگذارد بنابراین این امر می تواند به عنوان دفاع در نظر گرفته شود
در نظر داشته باشید که اضطرار ناشی از شرایط اقتصادی یا نگرانی از آینده، به تنهایی نمی تواند خیار فسخ ایجاد نماید. بنابراین فروشنده ای که با در نظر داشتن این اوصاف می دانسته قیمت بازار ملک بالاتر از آن چیزی بوده که آن شخص با آن شرایط معامله نموده است ولی آگاهانه به دلیل نیاز یا نگرانی یا تبدیل به ارز و طلا و … پایین تر از ارزش واقعی آن در شرایط دارای ثبات فروخته شده است در اینصورت عنصر جهل در معامله مفقود است
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
به چه صورت می توان خیار غبن را اعمال نمود؟
برای اینکه امکان استناد به خیار غبن فراهم باشد می بایست قصد شخص ذوالخیار یا صاحب خیار مبنی بر فسخ به طرف مقابل اعلام شود، ارسال اظهارنامه بهترین طریق برای این موضوع در نظر گرفته می شود مشابه شرایطی که در تکلیف خریدار در معامله فضولی نیز مطرح می شود.
اعمال خیار غبن به موجب اظهارنامه، حق فسخ به استناد غبن را مبنی بر برهم زدن معامله را محفوظ می دارد و فرد پس از آن می تواند نسبت به طرح دعوای فسخ اقدام مقتضی نماید
تعیین فاحش بودن غبن
پیش از مطرح نمودن این موضوع می بایست به این نکته پرداخت که زمان در نظر گرفتن فاحش بودن غبن روز معامله می باشد، بنابراین می بایست بررسی نمود که آیا این تفاوت قیمت در آن زمان یعنی روز انعقاد قرارداد وجود داشته است یا خیر؟
برای اثبات این امر ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری و مقایسه معاملات مشابه هم دوره، هم موقعیت و هم مشخصات می توان اثبات خیار غبن را تسهیل نماید
آیا خیار غبن قابل اسقاط است؟
در پاسخ باید گفت بله، امکان اسقاط خیار غبن در زمان انعقاد قرارداد و حتی پس از آن وجود دارد
معمولا اشخاص در متن قرارداد با عبارتی چون اسقاط کافه خیارات ولو خیار غبن فاحش ولو افحش را ذکر نموده، که این امر موجب ساقط شدن چنین خیاری می شود
در این خصوص بهتر است مطلب اسقاط خیارات و نمونه متن اسقاط کافه خیارات را مطالعه نمایید
در فضای پرنوسان فعلی، هوشمندی در تنظیم قرارداد توسط وکیل پایه یک دادگستری تهران می تواند بهترین سپر در برابر دعاوی آتی و پر هزینه در آینده باشد
2025-12-30
سلام ،خسته نباشید سوال من از جناب وکیل من قرار داد اجاره مغازه تجاری بستم یکساله الان بعد از گذشت ۵ ماه شغلم نگرفت و حدود یک ماه پیش هم به مالک اطلاع دادم و ایشان هر بار به بهانه ای کتمان دارن از فسخ قرارداد، نياز به اظهار نامه قانونی دارم که ایشان قرارداد منو با دریافت مطالبه قانونی فسخ نمایند چاره چیست
وکیل محمد حاتمی فر
درود، با توجه به توضیحات ارائه شده در مکالمه تلفنی در نظر داشته باشید که بنابر اینکه حق فسخ برای شما در نظر گرفته نشده است، بنابراین نمیتوانید قرارداد را فسخ نمایید چون موجبی در این خصوص وجود ندارد، بهتر است با اخذ رضایت ایشان به مانند پرداخت یک یا دو ماه اجاره بها در این خصوص توافق نمایید
مشکل اینه ابتدا مغازه را به نام همسرم اجاره و در سامانه خودنویس ثبت کردیم. بعد از دو ماه قرارداد فسخ و به نام خودم دوباره ثبت شد. موجر اجاره را نصف در سامانه ثبت کرد تا مالیات ندهد، اما در عمل بیشتر دریافت کرد. حالا بابت تأخیر یکماهه در تخلیه و عدم پرداخت ودیعه بعد از ۶ ماه از من شکایت کرده. اظهارنامه فرستادم برای پرداخت پول، ولی او بعدش شکایت کرده. میتوانم در دادگاه دفاع کنم که طبق قرارداد اجاره بیشتری گرفته و ودیعه را هم پس نداده.
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در صورتی که مبلغ ودیعه تاکنون به شما به عنوان مستاجر پرداخت نشده باشد بله می توانید در این خصوص طرح دعوی نمایید و آن مبلغ را مطالبه کنید. با توجه به اینکه ماهانه مبلغ افزایش یافته اجاره بها به صورت شفاهی و به اختیار توسط شما صورت میپذیرفته است ممکن است پیگیری آن از طریق دادگاه نتیجه ای در پی نداشته باشد و صرفا از بابت کتمان درآمد و پرداخت مالیات بتوان موضوع را پیگیری نمود
2025-12-22
درود بنده تاریخ 2اذر402ملکی ازشخصی خریدم تاریخ محظر وپرداخت مابقی ثمن25دیماه 402بوده ایشان حاظر نشده بنده گواهی عدم حظوروپرینت بانکی گرفتم تاریخ 23بهمن 402باترفندی600میلیون دیگر ازمن گرفت که مستنداتش موجوده وبالاخره درناریخ 23دی403بنا به حواله کردمن ملک را به نام دیگری شخص ثالث خریدارکرد بنده دوفقره چک پرداخت کردم واین فقره اخراصلا چک نبوده ودرمتن بیع نامه نوشته شده هرکدام ازچکها لاوصول ماندمعامله از طرف فروشنده منفسخ نه اینکه فسخ میگرد
وکیل محمد حاتمی فر
درود، برای شرح دقیق موضوع بنابر مدارک و مستندات با تلفن دفتر در تماس باشید، شرایط مشاوره تلفنی توسط دفتر به شما پیامک خواهد شد
2025-11-25
بنده دو ماه پیش به موجر اعلام کردم که به دلیل انتقال شغلی همسرم به شهرستان مجبور به تخلیه پیش از موعد هستم با توجه به اینکه در قرارداد بندی در این خصوص ذکر شده . ایشان میخواهد ضرر بانکی ناشی از بستن حساب ودیعه را از ما کم کند و علاوه بر آن یکماه اجاره هم کم کند
وکیل محمد حاتمی فر
درود، با توجه به اینکه اقاله (برهم خوردن توافقی عقد) مطابق تصویر قرارداد اجاره، نیاز به رضایت موجر نیز در این خصوص دارد و ایشان رضایت خود را معطوف به این امر نموده اند لذا چاره ای جز قبول شرط ایشان نخواهید داشت در غیر اینصورت امکان الزام ایشان به اقاله (تفاسخ) وجود نخواهد داشت
2025-11-22
سلام ایا قرارداد فسخ باید پیش وکیل بماند؟
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
