یکی از شروط حائز اهمیتی که در قولنامه و مبایعه نامه ها ذکر می شود، وجه التزام و یا به عبارتی خسارت عدم انجام تعهد توسط طرفین قرارداد می باشد.
دلیل اهمیت بیشتر این شرط نسبت به سایر شروط مندرج در قرارداد، اهرم فشار برای بجا آوردن تعهدات طرفین به انجام قرارداد و همچنین گرفتن وجه یا خسارت برای جبران خسارت به بار آمده است.
به اینصورت که طرفین بابت اینکه طرف مقابل در زمان مقرر شده تعهد خود را اجرا نماید شرط پرداخت خسارت یا وجه التزام در قولنامه یا مبایعه نامه را درج می نمایند که در ادامه به آن می پردازیم
وجه التزام قراردادی در قولنامه و مبایعه نامه
همانطور که توضیح داده ایم طرفین قرارداد برای اینکه طرف مقابل در زمان و موعد مقرر تعهد خود را انجام دهد و همچنین در صورت به بار آمدن خسارت از عدم انجام تعهد، مبلغی را تحت عنوان خسارت مطالبه نماید وجه التزام در قرارداد شرط می شود.
به موجب ماده 230 قانون مدنی: اگر در ضمن معامله شرط شده باشد که، در صورت تخلف متخلف مبلغی به عنوان خسارت تادیه نماید، حاکم نمی تواند او را به بیش تر یا کم تر از آنچه ملزم شده است محکوم کند
بنابراین مطابق این ماده ضمن پذیرش وجه التزام می توان دو طریق وجه التزام یا خسارت از انجام تعهد در قرارداد در نظر گرفت.
می توان مبلغی را به طور قطع و مشخص در قرارداد پیش بینی نمود، به طور مثال اگر فروشنده در تاریخ مشخص شده در دفتر اسناد رسمی حاضر نشود می بایست مبلغ مشخص (که می توان به صورت درصدی در قرارداد ذکر نمود) به عنوان وجه التزام به خریدار پرداخت نماید یا می توان برای آن حد و سقفی در نظر گرفت.
به اینصورت که در صورت نقض تعهد، شخص متخلف تا 10% از ثمن قرارداد را به شخص مقابل پرداخت نماید. در این فرض دادگاه پس از احراز تخلف می بایست به کمک کارشناس میزان خسارت ایجاد شده را تا سقف مبلغ تعیین شده مشخص نماید
آیا می توان هر میزان وجه التزام یا خسارت را در قرارداد پیش بینی نمود؟
اختلاف میان قضات در خصوص اینکه در مواجه با وجه التزام چه اقدامی می بایست صورت پذیرد منتهی به تصویب رای وحدت رویه شماره 805 مورخ 16/10/1399 دیوان عالی کشور شد
با این توضیح که اگر افراد در قرارداد (قولنامه، مبایعه نامه و …) هر میزان مبلغی را به عنوان وجه التزام یا خسارت قراردادی درج نمایند، آیا می توان آن را قانونی دانست و شخص متخلف و نقض کننده تعهد را به آن میزان محکوم نمود؟
در خصوص وجه التزام و خسارت قراردادی عادلانه و متعارف میان قضات دادگاه ها تقریبا اختلافی وجود ندارد. به طور مثال اگر افراد در قولنامه ی فروش ملکی که ارزش آن 20 میلیارد تومان باشد، خسارت عدم مراجعه فروشنده به دفتر اسناد رسمی بابت تنظیم سند را 500 میلیون تا 1 میلیارد تومان تعیین نمایند چون با توجه به ارزش ملک این میزان از نظر عرف، عادلانه به نظر می رسد دادگاه ها شخص نقض کننده تعهد و متخلف را به آن میزان محکوم می نماید
اما اگر میزان وجه التزام و خسارت قراردادی، نامتعارف و غیر عقلایی باشد تا پیش از تصویب رای وحدت رویه، غالب قضات نسبت به صدور رای بر طبق آن ممانعت ورزیده و به دلیل غیر عادلانه بودن دعوا را مورد پذیرش ندانسته و اقدام به رد آن اقدام می نموده اند
رای وحدت رویه وجه التزام قراردادی شماره 805 مورخ 16/10/1399 دیوان عالی کشور
تعیین وجه التزام قراردادی به منظور جبران خسارت تاخیر در ایفای تعهدات پولی ، مشمول اطلاق ماده 230 قانون مدنی و عبارت قسمت اخیر ماده 522 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 است و با عنایت به ماده 6 قانون اخیر الذکر ، مبلغ وجه التزام تعیین شده در قرارداد ، حتی اگر بیش از شاخص قیمت های اعلامی رسمی ( نرخ تورم ) باشد، در صورتی که مغایرتی با قوانین و مقررات امری؛ از جمله مقررات پولی نداشته باشد، معتبر و فاقد اشکال قانونی است. بنا به مراتب، رای شعبه 25 دادگاه تجدید نظر استان مازندران تا حدی که با این نظر انطباق دارد به اکثریت آراء صحیح و قانونی تشخیص داده می شود. این رای طبق ماده 471 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات بعدی در موارد مشابه برای شعب دیوان عالی کشور ، دادگاه ها و سایر مراجع ؛ اعم از قضایی و غیر آن لازم الاتباع است .
هیات عمومی دیوانعالی کشور
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
بنابراین مطابق نص و ظاهر رای وحدت رویه مذکور اشخاص می توانند هر میزان مبلغی را به عنوان وجه التزام و خسارت قراردادی را در معامله پیش بینی نمایند
اما با وجود تصویب رای وحدت رویه دیده شده است که قضات بنابر اینکه وجه التزام مخالف نظم عمومی، اخلاق حسنه بوده و یا بنابر مغایرت با مقررات و نظام پولی و همچنین لزوم منصفانه بودن شروط قراردادی به طور قاطع نظری به پذیرش دعوای وجه التزام با مبالغ هنگفت را ندارند
بنابراین می توان گفت که کماکان و با وجود تصویب رای وحدت رویه اختلاف به طور قطعی مرتفع نشده است
نمونه رای بدوی (صفحه یک)
نمونه رای بدوی (صفحه دو)
نمونه رای تجدیدنظر (صفحه یک)
نمونه رای تجدیدنظر (صفحه دو)
*برای تماس با وکیل می توانید از طریق صفحه شماره وکیل تهران ارتباط حاصل نمایید*
2025-11-23
با عرض سلام و خسته نباشید من یه مشکل کیفری داشتم که البته هنوز مشخص نیست که چی بشه اما احتمال داره که مبلغ زیادی رو قرار باشه به عنوان خسارت پرداخت کنم اما سوالم اینه که من با مردی صیغه هستم سه ساله و به صورت موقت آیا امکان داره که دیه یا هر نوع خسارت رو از ایشون مطالبه کنن؟ صیغه موقت چند ساله هست اما الان که به عنوان شوهر صیغه ای من هست آیا ممکنه از ایشون بخوان که خسارت من رو بدهد؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، خیر در صورت صدور حکم مبنی بر پرداخت دیه و یا هر نوع خسارت دیگر، شما شخصا نسبت به پرداخت آن مسئولیت خواهید داشت، مگر اینکه همسر شما با اراده خود تمایل به پرداخت آن داشته باشد
2025-11-12
سلام.۱۳ سال پیش باغ پدریم دیوار کشیدم.یه اتاق ۲۰ متری هم ۵ سال پیش ساختم.جهاد ۱۴۰۴ دیوار باغ تخریب کرده.میتونم از جهاد شکایت کنم و خسارت بخام.
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، مطابق قانون با توجه به مشمول مرور زمان شدن عمل ساخت بنا و عدم امکان تخریب، امکان طرح دعوی علیه جهاد کشاورزی که بر خلاف قانون اقدام به تخریب نموده است وجود خواهد داشت
2025-11-09
سلام بنده از فردی به دلیل تصادف و ندادن هزینه خسارت شکایت کردم و ۲۶میلیون محکوم شدند ایشان پس از ۱سال که حکم جلبشان آمد بنده را راضی کردن تا با پرداخت ۲۰تومان رضایت بدهم ولی ۱۸تومان بیشتر واریز نکردن و گفتن بقیه آن را ۱۰آبان که حقوقشان واریزشد میدهند ۱روز بعد مجددا با من تماس گرفت که بخاطر فوت مادرم میخواهم به دادستانی بروم و برو رضایت بده رضایت بنده همانا و جواب ندادن تماس و پیام بنده هم... میشه مجددا شکایت کرد و اصل پول را به روز گرفت
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، با توجه به اینکه ظاهرا شما اقدام به رضایت بی قید و شرط در خصوص وجه مورد مطالبه داده اید این امکان برای شما فراهم نمی باشد و صرفا در صورت درج 20 میلیون تومان در صورتجلسه رضایت و پرداخت 18 میلیون تومان از آن صرفا مستحق دریافت 2 میلیون تومان باقی مانده و خسارت تاخیر تادیه آن (که مبلغ قابل توجهی نمی باشد) می باشید نه مبلغ بیشتر. موفق باشید
2025-11-05
سلام پرونده دارم طرف مقابل مرتکب جعل شده کارشناس خط هم تاعید کردن وکیل میخوام که بتونه خسارت وارد شده به من و حقم را بگیره اگر لازمه متن کارشناسی ارسال کنم ممنون
وکیل محمد حاتمی فر
درود، مدارک و مستندات خود را به شبکه های اجتماعی درج شده در صفحه تماس با ما ارسال بفرمایید
2025-11-04
سلام وقت بخیر. خونهای خریدیم که فروشنده زیرشیروانی غیرمجاز (ماده ۱۰۰) ساخته و در قولنامه فقط نوشته بعد تعیین تکلیف یا تخریب سند زده میشه. همچنین در سند ۲ پارکینگ هست ولی در قولنامه ۱ مورد ذکر شده و دفترخانه گفت باید تفکیک شود. آیا لازم است الحاقیه تنظیم شود؟ اگر تا ۲۰ اسفند سند زده نشد، میتوان فسخ یا خسارت گرفت؟ تقصیر فروشنده محسوب میشود؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، با توجه به اینکه شما با آگاهی از وضع موجود (بعد تعیین تکلیف یا تخریب) اقدام به خریداری ملک موصوف نموده اید در واقع آگاه از این امر بوده و با توجه به اختیارات فسخ اعطا شده می بابست قرارداد بررسی شود که آیا امکان فسخ وجود دارد یا خیر، بهتر است برای تعیین تکلیف و روشن شدن مشکلات ایجاد شده از جمله پارکینگ و فسخ و ... در صورت رضایت فروشنده قرارداد الحاقی تنظیم شود
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
