یکی از شروط حائز اهمیتی که در قولنامه و مبایعه نامه ها ذکر می شود، وجه التزام و یا به عبارتی خسارت عدم انجام تعهد توسط طرفین قرارداد می باشد.
دلیل اهمیت بیشتر این شرط نسبت به سایر شروط مندرج در قرارداد، اهرم فشار برای بجا آوردن تعهدات طرفین به انجام قرارداد و همچنین گرفتن وجه یا خسارت برای جبران خسارت به بار آمده است.
به اینصورت که طرفین بابت اینکه طرف مقابل در زمان مقرر شده تعهد خود را اجرا نماید شرط پرداخت خسارت یا وجه التزام در قولنامه یا مبایعه نامه را درج می نمایند که در ادامه به آن می پردازیم
وجه التزام قراردادی در قولنامه و مبایعه نامه
همانطور که توضیح داده ایم طرفین قرارداد برای اینکه طرف مقابل در زمان و موعد مقرر تعهد خود را انجام دهد و همچنین در صورت به بار آمدن خسارت از عدم انجام تعهد، مبلغی را تحت عنوان خسارت مطالبه نماید وجه التزام در قرارداد شرط می شود.
به موجب ماده 230 قانون مدنی: اگر در ضمن معامله شرط شده باشد که، در صورت تخلف متخلف مبلغی به عنوان خسارت تادیه نماید، حاکم نمی تواند او را به بیش تر یا کم تر از آنچه ملزم شده است محکوم کند
بنابراین مطابق این ماده ضمن پذیرش وجه التزام می توان دو طریق وجه التزام یا خسارت از انجام تعهد در قرارداد در نظر گرفت.
می توان مبلغی را به طور قطع و مشخص در قرارداد پیش بینی نمود، به طور مثال اگر فروشنده در تاریخ مشخص شده در دفتر اسناد رسمی حاضر نشود می بایست مبلغ مشخص (که می توان به صورت درصدی در قرارداد ذکر نمود) به عنوان وجه التزام به خریدار پرداخت نماید یا می توان برای آن حد و سقفی در نظر گرفت.
به اینصورت که در صورت نقض تعهد، شخص متخلف تا 10% از ثمن قرارداد را به شخص مقابل پرداخت نماید. در این فرض دادگاه پس از احراز تخلف می بایست به کمک کارشناس میزان خسارت ایجاد شده را تا سقف مبلغ تعیین شده مشخص نماید
آیا می توان هر میزان وجه التزام یا خسارت را در قرارداد پیش بینی نمود؟
اختلاف میان قضات در خصوص اینکه در مواجه با وجه التزام چه اقدامی می بایست صورت پذیرد منتهی به تصویب رای وحدت رویه شماره 805 مورخ 16/10/1399 دیوان عالی کشور شد
با این توضیح که اگر افراد در قرارداد (قولنامه، مبایعه نامه و …) هر میزان مبلغی را به عنوان وجه التزام یا خسارت قراردادی درج نمایند، آیا می توان آن را قانونی دانست و شخص متخلف و نقض کننده تعهد را به آن میزان محکوم نمود؟
در خصوص وجه التزام و خسارت قراردادی عادلانه و متعارف میان قضات دادگاه ها تقریبا اختلافی وجود ندارد. به طور مثال اگر افراد در قولنامه ی فروش ملکی که ارزش آن 20 میلیارد تومان باشد، خسارت عدم مراجعه فروشنده به دفتر اسناد رسمی بابت تنظیم سند را 500 میلیون تا 1 میلیارد تومان تعیین نمایند چون با توجه به ارزش ملک این میزان از نظر عرف، عادلانه به نظر می رسد دادگاه ها شخص نقض کننده تعهد و متخلف را به آن میزان محکوم می نماید
اما اگر میزان وجه التزام و خسارت قراردادی، نامتعارف و غیر عقلایی باشد تا پیش از تصویب رای وحدت رویه، غالب قضات نسبت به صدور رای بر طبق آن ممانعت ورزیده و به دلیل غیر عادلانه بودن دعوا را مورد پذیرش ندانسته و اقدام به رد آن اقدام می نموده اند
رای وحدت رویه وجه التزام قراردادی شماره 805 مورخ 16/10/1399 دیوان عالی کشور
تعیین وجه التزام قراردادی به منظور جبران خسارت تاخیر در ایفای تعهدات پولی ، مشمول اطلاق ماده 230 قانون مدنی و عبارت قسمت اخیر ماده 522 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 است و با عنایت به ماده 6 قانون اخیر الذکر ، مبلغ وجه التزام تعیین شده در قرارداد ، حتی اگر بیش از شاخص قیمت های اعلامی رسمی ( نرخ تورم ) باشد، در صورتی که مغایرتی با قوانین و مقررات امری؛ از جمله مقررات پولی نداشته باشد، معتبر و فاقد اشکال قانونی است. بنا به مراتب، رای شعبه 25 دادگاه تجدید نظر استان مازندران تا حدی که با این نظر انطباق دارد به اکثریت آراء صحیح و قانونی تشخیص داده می شود. این رای طبق ماده 471 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات بعدی در موارد مشابه برای شعب دیوان عالی کشور ، دادگاه ها و سایر مراجع ؛ اعم از قضایی و غیر آن لازم الاتباع است .
هیات عمومی دیوانعالی کشور
از وکیل سوالی دارید؟
در صورت ایجاد پرسش می توانید سوال خود را از وکیل حاتمی فر پرسیده در اینصورت اطمینان خاطر داشته باشید که پاسخ پرسش ها ظرف 24 ساعت توسط وکیل پایه یک دادگستری به شما داده خواهد شد، همچنین می توانید برای اخذ نوبت با وکیل، با ما در ارتباط باشید
بنابراین مطابق نص و ظاهر رای وحدت رویه مذکور اشخاص می توانند هر میزان مبلغی را به عنوان وجه التزام و خسارت قراردادی را در معامله پیش بینی نمایند
اما با وجود تصویب رای وحدت رویه دیده شده است که قضات بنابر اینکه وجه التزام مخالف نظم عمومی، اخلاق حسنه بوده و یا بنابر مغایرت با مقررات و نظام پولی و همچنین لزوم منصفانه بودن شروط قراردادی به طور قاطع نظری به پذیرش دعوای وجه التزام با مبالغ هنگفت را ندارند
بنابراین می توان گفت که کماکان و با وجود تصویب رای وحدت رویه اختلاف به طور قطعی مرتفع نشده است
نمونه رای بدوی (صفحه یک)
نمونه رای بدوی (صفحه دو)
نمونه رای تجدیدنظر (صفحه یک)
نمونه رای تجدیدنظر (صفحه دو)
*برای تماس با وکیل می توانید از طریق صفحه شماره وکیل تهران ارتباط حاصل نمایید*
2025-10-03
سلام، مخابرات منطقه، برای سرویس دهی تلفن ثابت چندین سال است که اقدام قراردادن اتاقک تقسیم (کافوی مخابراتی) روبروی مغازه تجاری در داخل پیاده راه درفاصله ی 1.5 متری ورودی و ویترین مغازه تجاری کرده است! که علاوه بر محدود کردن دید مغازه از اطراف و منع کسب و کار باعث کوچک شدن عرض پیاده رو و همچین خسارت به ارزش واحد تجاری که مجاورش قرار دارد شده و باتوجه به اینکه واحد مذکور طلا فروشی میباشد محلی برای اخفای سارقان به علت عدم دید کافی در ساعا
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در صورت قرار دادن اتاقک تقسیم در جای نامناسب و معقول امکان طرح دعوای مزاحمت از حق (کیفری و حقوقی) برای شما ممکن است وجود داشته باشد که از این طریق مخابرات را برای تغییر جایگاه تحت فشار قرار دهید، موضوع نیاز به بررسی بیشتر دارد
2025-09-09
«سلام، من مالک ملکی هستم که خودم در آن ساکن نیستم. مستأجری در ملک سکونت دارد که رفتارهای آزاردهنده و مزاحمتی داشته و باعث نارضایتی ساکنین دیگر شده است. و از آنجایی که، این آزار و اذیت و سر و صدا به تنهایی باعث صدور حکم تخلیه نمیشود.فشار و نارضایتی ساکنین باعث شده که بخواهم امکان توافقی برای تخلیه مستأجر را بررسی کنم، لطفاً راهنمایی کنید در صورتی که مستأجر مایل به توافق خروج باشد ، چه جبران خسارت قانونی باید از طرف مالک انجام شود؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود وقت بخیر، همانطور که می فرمایید به دلیل توافقی بودن، این امر کاملا به تراضی دو طرف بستگی دارد، ولی در نظر داشته باشید که در عرف بابت تخلیه، یک ماه اجاره به انضمام نصف یا تمام کمال کمیسیون املاک به مستاجر یا به مالک (بر عکس موضوع شما) پرداخت می شود
2025-09-05
میخاستم بفهمم تعیین خسارت ضرر زیان سفته چقدر محاسبه می شود
وکیل محمد حاتمی فر
درود، از طریق سایت هایی مانند کیت ست ، دادحساب و ... که در زمینه محاسبه خسارت تاخیر تادیه فعالیت می نمایند می توانید میزان خسارت تاخیر تادیه را محاسبه نمایید
2025-09-01
سلام جناب حاتمی وکیل محترم در جرم خیانت در امانت حکم حبس تعزیری داده شده و حکم استرداد مال هم داده شده ، آیا بعد از اعمال این دو حکم ، شاکی دوباره میتواند شکایت کند حقوقی کند ؟
وکیل محمد حاتمی فر
درود، در صورت ایراد خسارت جدا از استرداد مال، بله امکان مطالبه در دادگاه حقوقی وجود خواهد داشت. موفق باشید
2025-08-29
درخصوص تاخیر تادیه خواهان درخواست خود را مسترد نموده یعنی چه
وکیل محمد حاتمی فر
درود، توضیح اینکه شخص بابت این امر که ارزش مبلغی که از شما طلب داشته کاهش یافته است اقدام به طرح دعوای مطالبه خسارت تاخیر تادیه نموده است، اما پیش از محکومیت شما، نسبت به استرداد دعوای خود اقدام نموده است
وکیل محمد حاتمی فر
سوال از وکیل
پرسش خود را از وکیل میتوانید از همین طریق مطرح کنید. نتیجه پاسخدهی از طریق پیامک اطلاع داده خواهد شد.
پیگیری سوال
پس از اطلاعرسانی از طریق پیامک میتوانید با وارد نمودن شماره موبایل خود پاسخ وکیل را مشاهده کنید.
